Dochodzenie zaniżonych dotacji oświatowych na drodze administracyjnej i sądowej

Temat numeru

Zasady ustalania, czyli obliczania, oraz wypłacania dotacji na wszystkie typy i rodzaje szkół, przedszkoli i placówek oświatowych uregulowane są w przepisach ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Jej przepisy dotyczą zarówno oświatowych jednostek niepublicznych, jak i publicznych, prowadzonych przez osoby inne niż jednostki samorządu terytorialnego, ale także odnoszą się do placówek samorządowych. Dla Państwa oczywiście istotne są zasady finansowania szkół i przedszkoli niepublicznych i publicznych prowadzonych przez osoby fizyczne i prawne niebędące samorządami.

Co warto wspomnieć, przed wejściem w życie obecnej ustawy, czyli przed 1 stycznia 2018 r., zasady dotowania placówek niesamorządowych zawarte były w ustawie z 1991 r. o systemie oświaty, a konkretnie w art. 90 (dla placówek niepublicznych) i art. 80 dla publicznych. Jest to o tyle ważne, że dla spraw dotacji opartych na przepisach z lat poprzedzających ustawę o finansowaniu zadań oświatowych z roku 2017, mają one nadal zastosowanie.

Ogłaszanie i aktualizacja kwoty dotacji

Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (u.f.z.o.) przyjęła dla jednostek niesamorządowych dwa „modele” dotowania.

Pierwszy oparty jest na kwotach, dawniej nazywanych subwencją oświatową, a obecnie kwotą potrzeb oświatowych, jakie otrzymują samorządy na prowadzenie zadań oświatowych w ramach finansowania ich działalności w ramach budżetu Państwa. Skonkretyzowanie tych kwot ma miejsce w postaci tzw. metryczki kwoty potrzeb oświatowych, którą otrzymują wszystkie jednostki samorządu terytorialnego ((JST),), a w których zapisane są kwoty subwencji na każdy „typ” ucznia. 
Finansowanie na podstawie metryczki dotyczy szkól wszystkich typów, części placówek oświatowych oraz uczniów z orzeczeniami o niepełnosprawnościach. 

Drugą metodą jest oparcie finansowania na zasadach ustalenia „podstawowej kwoty dotacji”, czyli kosztów prowadzenia placówek tego samego rodzaju przez samorządy. Dotyczy to wszystkich placówek wychowania przedszkolnego, w tym oczywiście przedszkoli i oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych, oraz niektórych rodzajów placówek oświatowych. 

Na początku roku budżetowego każda JST określa podstawową kwotę dotacji, obliczoną zgodnie ze specjalnymi wzorami zamieszczonymi w ustawie o finansowaniu zadań oświatowych. 
Ustalona w powyższy sposób podstawowa kwota dotacji nie jest jednak obowiązująca w trakcie całego roku budżetowego. Jest to oczywiste, gdy weźmiemy pod uwagę, że budżet samorządu zmienia się, nawet dosyć znacząco, a także zmieniają się liczby uczniów w przedszkolach samorządowych. Często zmiany takie są znaczne. 

Kwota dotacji podlega modyfikacji w wyniku aktualizacji podstawowej kwoty dotacji, zmiany kwoty potrzeb oświatowych, zmiany wskaźnika zwiększającego (mającego zastosowanie dla szkół publicznych) oraz w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Ten ostatni przypadek nie został jednak w ustawie wyraźnie uregulowany, co może prowadzić do nieporozumień czy nawet nadużywania. 

Aktualizacja podstawowej kwoty dotacji dokonywana jest co najmniej dwukrotnie w ciągu roku:

  • w miesiącu pierwszej aktualizacji, czyli miesiącu roku budżetowego następującym po miesiącu, w którym upłynęło 30 dni od dnia ogłoszenia ustawy budżetowej na rok budżetowy;
  • w październiku roku budżetowego;

a także może być dokonana w dowolnym miesiącu roku budżetowego „w szczególnie uzasadnionych przypadkach”. 

Zatem pierwsza aktualizacja w roku odbywa się zwykle w lutym lub marcu, czasami była w kwietniu, zależnie od daty uchwalenia i ogłoszenia ustawy budżetowej. 

Ponieważ ustawa budżetowa na rok 2026 z dnia 9 stycznia 2026 r. została ogłoszona w Dzienniku Ustaw 20 stycznia 2026 r., to pierwsza aktualizacja PKD przypada w tym roku na marzec. Tym samym nowe stawki dotacji zaczną obowiązywać od kwietnia, a pod uwagę brany jest stan budżetu gminy na koniec lutego 2026 r. 

Aktualizacji statystycznej liczby uczniów dokonuje się wyłącznie w październiku, według opisanej wcześniej metody. Tym sposobem aktualizacja październikowa będzie najważniejsza i może mieć największe skutki dla wysokości dotacji. Przepisy wprowadzają jednak pewien mechanizm „ob...

Pozostałe 90% treści jest dostępne tylko dla Prenumeratorów.

Dołącz do 3000 + czytelników, którzy nieustannie pogłębiają swoją wiedzę z zakresu dotacji, prawa oświatowego, zarządzania placówką i nowoczesnych rozwiązań edukacyjnych.

Otrzymuj co 2 miesiące gotowe rozwiązania do wdrożenia w placówce oświatowej, zgodne z wymogami MEN oraz organy kontrolujących rozliczanie dotacji oświatowych.

artykułów online
12 lat doświadczenia
Dostęp online i offline
120 numerów archiwalnych
190 dokumentów online
25 autorów – specjalistów
Forum Placówek Niepublicznych • Prenumerata już od 399 zł/rok

Przypisy

    POZNAJ PUBLIKACJE Z NASZEJ KSIĘGARNI