Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zgodnie z prawem

1 września 2020

NR 69 (Listopad 2019)

Doradztwo zawodowe w codziennej praktyce szkolnej

74

Doradztwo zawodowe zadomowiło się już w placówkach oświatowych i to, co stanowiło przedmiot wielu dyskusji przed wrześniem 2018 r., jest już realizowane zarówno w przedszkolach, jak i szkołach, z wyłączeniem szkół artystycznych. Od 1 września 2019 r. podstawę prawną organizacji doradztwa zawodowego w szkołach stanowi rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2019 r.

Przepisy prawa dotyczące organizowania doradztwa zawodowego od 1 września 2019 r.

POLECAMY

Jak czytamy w uzasadnieniu do projektu rozporządzenia w sprawie doradztwa zawodowego z dnia 20 grudnia 2018 r., konieczność wydania nowego rozporządzenia wynika z nadania upoważnieniu ustawowemu nowego brzmienia przez art. 1 pkt 14 ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 2245), a nowe rozporządzenie nie wprowadza zasadniczych zmian w stosunku do dotychczas obowiązującego. Należy pamiętać, że poza przywołanym aktem prawnym doradztwo zawodowe jest realizowane w oparciu o rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach 
(Dz.U. z 2017 r., poz. 1591 z późn. zm.). W odniesieniu do uczniów dotychczasowych szkół ponadgimnazjalnych (np. czteroletnich techników) oraz klas tych szkół prowadzonych w szkołach innego typu, zgodnie z art. 363 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 60 z późn. zm.), doradztwo zawodowe będzie realizowane w całości, tak jak dotychczas, w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych szkołach i placówkach (Dz. U. z 2013 r., poz. 532 z późn. zm.) do czasu zakończenia kształcenia odpowiednio w tych szkołach i klasach.

Od 1 września 2018 r. placówki oświatowe (z wyłączeniem szkół artystycznych) są zobowiązane do realizowania doradztwa zawodowego na wszystkich etapach edukacyjnych podczas obowiązkowych zajęć edukacyjnych z zakresu kształcenia ogólnego oraz w ramach wizyt zawodoznawczych mających na celu poznanie przez dzieci i uczniów środowiska pracy w wybranych zawodach. Co więcej, w przypadku szkół podstawowych i szkół ponadpodstawowych doradztwo zawodowe realizowane jest na zajęciach związanych z wyborem kierunku kształcenia i zawodu prowadzonych w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej, w przypadku szkół prowadzących kształcenie zawodowe również na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych z zakresu kształcenia w zawodzie, a począwszy od klasy VII szkoły podstawowej, dodatkowo na zajęciach z zakresu doradztwa zawodowego.

Program realizacji doradztwa zawodowego

Szkoła zobowiązana jest do opracowania rocznego programu realizacji doradztwa zawodowego, uwzględniającego wewnątrzszkolny system doradztwa zawodowego i zawierającego informacje o: działaniach związanych z realizacją doradztwa zawodowego (tematyce działań oraz formach i metodach ich realizacji; oddziałach, których dotyczą działania, z uwzględnieniem udziału rodziców uczniów; osobach odpowiedzialnych za realizację poszczególnych działań); podmiotach, z którymi szkoła współpracuje przy realizacji działań; programie, który opracowuje doradca zawodowy albo inny nauczyciel lub nauczyciele odpowiedzialni za realizację doradztwa zawodowego w szkole, wyznaczeni przez dyrektora szkoły, a który zatwierdza dyrektor szkoły do 30 września każdego roku szkolnego, po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej.

Zadania doradcy zawodowego

Rozporządzenie określa zadania doradcy zawodowego, który jest zobowiązany do systematycznego diagnozowania zapotrzebowania uczniów i słuchaczy na działania związane z realizacją doradztwa zawodowego; prowadzenia zajęć z zakresu doradztwa zawodowego; opracowywania we współpracy z innymi nauczycielami, w tym z nauczycielami będącymi wychowawcami opiekującymi się oddziałami, psychologami lub pedagogami, programu oraz koordynowanie jego realizacji; wspierania nauczycieli, w tym nauczycieli wychowawców opiekujących się oddziałami, psychologów lub pedagogów, w zakresie realizacji działań określonych w programie; koordynowania działalności informacyjno-doradczej realizowanej przez szkołę, w tym gromadzenia, aktualizowania i udostępniania informacji edukacyjnych i zawodowych właściwych dla danego poziomu kształcenia; realizowania działań wynikających z programu. 

Do czego obliguje Prawo oświatowe?

W załącznikach do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego, na podstawie którego organizowane jest doradztwo od 1 września 2019 r., zostały określone treści programowe dla poszczególnych etapów edukacyjnych. Zostały one zogniskowane wokół czterech obszarów: poznawanie siebie/własnych zasobów; świat zawodów i rynek pracy; rynek edukacyjny i uczenie się przez całe życie; planowanie własnego rozwoju i podejmowanie decyzji edukacyjno-zawodowych. Z uwagi na fakt, że do realizacji tych działań zobowiązany jest każdy nauczyciel podczas obowiązkowych zajęć edukacyjnych z zakresu kształcenia ogólnego, warto rozważyć, jakie działania podejmować na co dzień, by tworzyły one spójny system i były efektywne.

Projektowanie i realizowanie określonych zadań z zakresu doradztwa zawodowego musi być dostosowane do możliwości rozwojowych uczniów, dlatego działania te są różne na kolejnych etapach edukacyjnych. Istotne jest, by były one wprowadzane na co dzień jako element procesu edukacyjno-wychowawczego, począwszy od wieku przedszkolnego.

Otwartość na potrzeby współczesnego świata

Świat profesji, rynek edukacyjny i rynek pracy to ważne obszary, które uczniowie powinni poznawać, a właściwie odkrywać na kolejnych etapach. Nie chodzi tu jednak tylko o informacje, które uzyskają na temat konkretnych zawodów, profesji czy rodzajów szkół, ale o dostrzeganie sensu ludzkiej pracy.

Rynek pracy zmienia się nieustannie, dlatego bardzo ważną kwestią, którą nauczyciele powinni poruszać z uczniami możliwie najczęściej, jest temat profesji i zawodów, kwalifikacji i kompetencji w kontekście potrzeb współczesnego świata i wciąż zachodzących w nim zmian. Okazji do wprowadzania tej tematyki mamy dużo, zaczynając od przedszkola, gdy dzieci odwiedzają różne miejsca pracy lub do przedszkola przychodzą rodzice, dziadkowie, by prezentować swoje zawody, zainteresowania i pasje, gdy dzieci dzielą się z innymi informacjami na temat tego, czym na co dzień zajmują się ich bliscy. W pracy ze starszymi uczniami warto odwoływać się do różnych źródeł, ponieważ potęguje to ich ciekawość, angażuje i pozwala kształtować umiejętność krytycznego spojrzenia na otaczającą ich rzeczywistość (efektywne jest wykorzystywanie podczas analiz narzędzi krytycznego myślenia). Młodzież chętnie czyta teksty publicystyczne, na przykład na temat profesji, które dadzą największą szansę zatrudniania w najbliższych latach.

Według „Sensu w Pracy” (nr 6/2016) w 2020 r. będą to: programiści (ale tylko najlepsi), specjaliści ds. finansów, okuliści, fizjoterapeuci i laryngolodzy, a także najlepsi spośród psychologów i coachów (tamże, s. 22). Innym źródłem, do którego chętnie sięgają uczniowie, są zasoby internetowe, z których jednak muszą nauczyć się wybierać to, co wartościowe. Przykładem jednego z ciekawych dla uczniów artykułów jest tekst dr Joanny Jeśman, kulturoznawczyni z Uniwersytetu SWPS, który ukazał się na stronie fundacji Sukces Pisany Szminką (www.sukcespisanyszminka.pl), a który traktuje o trendach na współczesnym rynku pracy.

Autorka przywołuje wnioski z kilku badań, co pozwala spojrzeć młodzieży na dany problem z różnych punktów widzenia. W artykule pojawiają się profesje dotychczas nieznane, co wzbud...

Artykuł dostępny dla Prenumeratorów.

Kup dostęp

Przypisy