Dołącz do czytelników
Brak wyników

Edukacyjne inspiracje

22 października 2021

NR 88 (Październik 2021)

Jak rozwijać postawę odpowiedzialności za środowisko naturalne – dobre praktyki w zakresie edukacji ekologicznej

0 20

Wśród tegorocznych podstawowych kierunków polityki oświatowej państwa znajduje się wzmocnienie edukacji ekologicznej w szkołach; rozwijanie postawy odpowiedzialności za środowisko naturalne. Rola wychowawcza edukacji ekologicznej akcentuje jej wkład w kształtowanie wrażliwości, a także chęci działania na rzecz przyrody. Działalność w zakresie ekoedukacji powinna dostarczać wiedzę z różnych dyscyplin naukowych, a przede wszystkim wspierać kształtowanie umiejętności kluczowych.

Jak rozumieć edukację ekologiczną?

W koncepcji edukacji ekologicznej można wyróżnić kilka nurtów, jednak za najbardziej powszechny uważa się ten wywodzący się z koncepcji ekorozwoju. Poprzez edukację ekologiczną dąży się do wychowania i wykształcenia człowieka nieobojętnego na środowisko przyrodnicze. Najważniejszym jej elementem jest dopasowanie do zapotrzebowań i uwarunkowań danej społeczności szkolnej, w myśl zasady „działaj lokalnie – myśl globalnie”. Współpraca uczniów, rodziców i wszystkich pracowników szkoły w rozwiązaniu danego, najlepiej lokalnego, problemu związanego z ekologią i ochroną środowiska zapewnia najskuteczniejsze oddziaływanie i kształtowanie postawy prośrodowiskowej, a tym samym integrację. Takie podejście pozwala spełnić jeden z ważnych elementów edukacji ekologicznej, który dotyczy tego, że musi ona obejmować wszystkich ludzi bez wyjątku.
Istnieje wiele różnych definicji edukacji ekologicznej. Jedna z nich wskazuje na postrzeganie jej jako psychologiczno-pedagogicznego rozwoju człowieka, którego głównym celem jest stwarzanie kultury ekologicznej. Pojęcie „kultura ekologiczna” dotyczy kształtowania wrażliwości człowieka na sprawy dotyczące środowiska przyrodniczego oraz wskazania moralnego obowiązku dbałości o przyrodę. Przy tak szerokim kontekście definicji podkreśla się także potrzebę „kreowania osobowości ekologicznej”, która to kształtowana jest poprzez rozwijanie indywidualnej oraz społecznej osobowości jednostki.
Wielowymiarowy zakres oddziaływania edukacji ekologicznej wskazuje na to, że w jej nauczaniu należy stosować różne metody i formy. Podstawowymi obszarami oddziaływań ekoedukacji w szkole mogą być sprecyzowane wymogi dotyczące kontaktu ucznia ze środowiskiem, np. ujęte w programie profilaktyczno-wychowawczym czy w statucie szkoły, dotyczące ogrodu szkolnego, boiska czy wycieczek, a także akcje proekologiczne, np. Dzień Ziemi, kampania społeczna dotycząca sortowania odpadów, spotkania z naukowcami i pracownikami jednostek zajmujących się edukacją ekologiczną. Należy podkreślić, że edukacja ekologiczna skupia w swoim zakresie przede wszystkim aktywizujące metody pracy, a wiodącą powinien stać się projekt edukacyjny, który np. omawia się w danym oddziale z perspektywy różnych przedmiotów szkolnych i rozpisuje w kalendarzu szkoły lub planie wychowawczym na konkretne działania.

POLECAMY

Dlaczego edukacja ekologiczna jest potrzebna?

Pojęciem, które bezpośrednio wynika z obszarów oddziaływań ekoedukacji, jest świadomość ekologiczna. Współcześnie słowo świadomość odnosi się do szeroko rozumianych funkcji kultury. Termin ekologia z kolei, wprowadzony przez Ernesta Haeckela, ulegał próbom sprecyzowania. Ekologia powinna być rozumiana jako nauka o interakcjach. Przedmiotem jej badań stała się holistyczna struktura przyrody, a także wszystkie relacje pomiędzy poszczególnymi jej komponentami. Zatem za najobszerniejsze znaczenie świadomości ekologicznej można uznać „całokształt uznawanych idei, wartości, opinii o środowisku przyrodniczym i rozwoju człowieka (społeczeństwa), wspólnych dla określonych grup w danym okresie historycznym” (za T. Burgerem, Świadomość ekologiczna społeczeństwa polskiego, Instytut Gospodarki i Przestrzeni Miejskiej, Warszawa 2005, s. 9–11).

Dobre praktyki, czyli jak skutecznie prowadzić edukację ekologiczną

Wiedza nabyta na zajęciach w zakresie edukacji ekologicznej musi zostać wzbogacona o doświadczenia. Proponuję cztery skuteczne metody pracy z uczniami oparte na obserwacji i zdobywaniu doświadczenia.
1. Pierwszą grupę metod aktywizujących stanowią zajęcia terenowe. Ich przeprowadzenie może odbywać się w bezpośrednim sąsiedztwie szkoły, a ich celem nie powinno być wyłącznie ukazanie roli człowieka w ś...

Artykuł dostępny dla Prenumeratorów.

Kup dostęp

Przypisy