Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zgodnie z prawem , Otwarty dostęp

15 października 2020

NR 78 (Październik 2020)

10 zasad organizacji pracy placówki w czasie pandemii

178

Rok szkolny 2020/2021 jest wyjątkowym wyzwaniem dla dyrektorów szkół. Nikt nie potrafi obecnie przewidzieć, w jakich okresach zajęcia będą się odbywały stacjonarnie, a w jakich zdalnie. Jedno jest jednak pewne – sposób realizacji zadań szkoły w nowym roku szkolnym będzie zdeterminowany stopniem zagrożenia związanego z pandemią COVID-19.

Niepewność co do sposobu prowadzenia zajęć z uczniami wymaga przygotowania planu pracy szkoły w sposób bardzo elastyczny, z możliwością dostosowania poszczególnych działań do bieżącej sytuacji. I chodzi tutaj nie tylko o zapewnienie dobrych i skutecznych metod nauczania i wychowania, ale też – a nawet przede wszystkim – zadbanie o bezpieczne i higieniczne warunki do pracy i nauki wtedy, gdy zajęcia będą się odbywały w szkole. Nie jest to łatwe dla dyrektora i nauczycieli, zważywszy na fakt, że większość szkół po niedawnej reformie systemu edukacji jest przepełniona. Trudno więc nauczycielom ograniczać bezpośrednie kontakty pomiędzy uczniami, a w związku z tym możliwości transmisji koronawirusa SARS-CoV-2 jest w środowisku szkolnym wyjątkowo sprzyjające. 

Jak zatem dyrektor ma organizować pracę szkoły, żeby ograniczyć ryzyko zakażenia i nie narazić się na zarzuty zaniedbania swoich obowiązków określonych w art. 68 ust. 1 pkt 6 ustawy Prawo oświatowe czy tożsamych wynikających z art. 7 ust. 2 pkt 6 ustawy Karta Nauczyciela? Wystarczy, że organizację pracy szkoły oprze na 10 podstawowych zasadach, a do ich przestrzegania zobowiąże wszystkich nauczycieli, pracowników niepedagogicznych, uczniów i rodziców. Oto ich propozycja.

Zasada nr 1 – Przestrzeganie ustalonych procedur

To zasada nadrzędna. Procedury same w sobie są zbiorem zasad, dlatego tak ważne jest, żeby były one aktualne, zgodnie ze zmieniającą się rzeczywistością. Nie jest tajemnicą, że nauczyciele niechętnie tworzą dokumentację, zwłaszcza jeżeli nie jest ona związana bezpośrednio z ich pracą dydaktyczno-wychowawczą. Nadmiernej biurokracji nikt zresztą nie lubi.

Ważne jednak, żeby dyrektor uświadomił pracownikom, jakie są zalety posiadania procedur właściwego postępowania, i w jak największym stopniu angażował do ich opracowania nauczycieli, ponieważ tylko wtedy będą oni w pełni czuli obowiązek ich przestrzegania. Jeżeli w szkole opracowane będą odpowiednie procedury i – co bardzo ważne – wszyscy będą je znali i stosowali, znacząco pomoże to w opanowaniu każdej sytuacji kryzysowej. Brak procedur oznacza najczęściej chaos i brak decyzyjności, co może spowodować większe szkody. Dobrze opracowane procedury regulują uprawnienia wszystkich pracowników. Działania są wówczas skoordynowane, a podział ról czytelny.

Dyrektor powinien powołać zespół, którego zadaniem będzie opracowanie i wdrożenie procedur zapobiegających zakażeniom, a także prowadzenie kontroli wewnętrznej w zakresie ich stosowania. Warto pamiętać, że dobrze opracowana procedura powinna być poprzedzona oceną ryzyka. Pozwoli to na bardziej skuteczne rozpoznanie i w efekcie wyeliminowanie zagrożeń. 

Przy opracowaniu procedur należy uwzględnić wytyczne Ministra Zdrowia, Głównego Inspektora Sanitarnego i Ministra Edukacji Narodowej oraz dostosować je do obowiązujących przepisów prawa. Szczególną uwagę należy zwrócić na właściwą ochronę danych osobowych, gdyż w przypadku zdrowia mamy do czynienia ze szczególną kategorią danych, a ich niewłaściwe przetwarzanie może doprowadzić do odpowiedzialności nie tylko administracyjnej, ale też dyscyplinarnej i karnej. Tożsamość ucznia czy pracownika szkoły, który ulegnie zakażeniu, nie może być ujawniona. 

Warto więc, aby w procedurach znalazło się także zobowiązanie wszystkich pracowników do zachowania poufności w tej materii, zgodnie z art. 30a ust. 2 ustawy Prawo oświatowe. W szczególności w procedurach powinny być określone zasady: 

  • postępowania w przypadku wystąpienia podejrzenia zakażenia koronawirusem,
  • korzystania przez uczniów z szatni przed rozpoczęciem i po zakończeniu zajęć,
  • zachowania uczniów podczas lekcji i przerw międzylekcyjnych,
  • organizacji zajęć na obiektach sportowych,
  • korzystania z biblioteki szkolnej,
  • spożywania posiłków w szkolnej stołówce.

Zasada nr 2 – Zwiększanie świadomości pracowników

Może się wydawać, że na temat koronawirusa SARS-CoV-2 wiemy już niemal wszystko. Niestety, odnosi się wrażenie, że im ta wiedza jest większa, tym strach przed zakażeniem – mniejszy. Społeczeństwo coraz bardziej lekceważy zasady zachowania bezpieczeństwa w bezpośrednich kontaktach. Jednak to, co uchodzi w przestrzeni publicznej, nie może być akceptowane w szkole. Jeśli dyrektor i nauczyciele zlekceważą zagrożenie, o nieszczęście nietrudno. W przypadku pojawienia się koronawirusa w szkole problemem będzie nie tylko jej zamknięcie, ale także kwestia odpowiedzialności za zaistniałą sytuację. Odpowiedzialności przede wszystkim dyrektora, bo to on w pierwszej kolejności będzie rozliczany z podjętych zabezpieczeń, w tym wypracowanych procedur. 

Samo wypracowanie procedur nie wystarczy, żeby spełniały one swoją funkcję. Trzeba wpoić pracownikom, że przestrzeganie reguł musi być w szkole standardem obowiązującym wszystkich. Nauczyciele muszą uświadamiać w tym zakresie także uczniów. Dlatego niezbędne będzie przeprowadzenie szkoleń utrwalających właściwe wzorce zachowania oraz zwiększających świadomość pracowników w zakresie odpowiedzialności prawnej za swoje działania czy zaniechania, które mogą prowadzić do narażania innych na niebezpieczeństwo utraty zdrowia lub życia.

Pracownicy muszą wiedzieć, że zgodnie z art. 211 Kodeksu pracy przestrzeganie przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy jest ich podstawowym obowiązkiem. W szczególności pracownik jest obowiązany znać te przepisy i zasady, wykonywać pracę w sposób zgodny z nimi oraz stosować się do wydawanych w tym zakresie poleceń i wskazówek przełożonych. Za nieprzestrzeganie zasad i poleceń pracodawcy pracownik może zostać ukarany karą porządkową upomnienia, nagany lub grzywny. Nauczyciel dodatkowo może być pociąg­nięty do odpowiedzialności dyscyplinarnej, zwłaszcza w sytuacji, gdy z jego winy naruszone zostaną prawa i dobro 
dziecka.

Zasada nr 3 – Wpajanie uczniom dobrych nawyków

Lekarze informują, że od czasu stosowania obostrzeń związanych z pandemią koronawirusa SARS-CoV-2 nastąpił wyraźny spadek występowania wirusowych i bakteryjnych chorób układu pokarmowego. Jest to niewątpliwie związane z ponadstandardowym przestrzeganiem zasad higieny. Pokazuje to jednocześnie, jak skutecznie stosowanie się do obostrzeń, w tym częste mycie rąk, może ograniczyć ryzyko zakażenia. W związku z tym nadrzędne znaczenie będzie miało wykształcenie u uczniów dobrych nawyków w kontaktach z innymi uczniami i z nauczycielami. Warto konsekwentnie zwracać uwagę na zachowania uznane w dobie pandemii za niewłaściwe, jak podawanie sobie ręki czy wymienianie się między sobą różnymi przedmiotami, w tym przyborami szkolnymi. Należy ograniczyć aktywności sprzyjające bliskim kontaktom pomiędzy uczniami.

Uczniowie powinni posiadać własne przybory i podręczniki, które w czasie zajęć mogą znajdować się na stoliku szkolnym ucznia, w tornistrze lub we własnej szafce – jeżeli szkoła posiada szafki. Uczeń nie powinien zabierać ze sobą do szkoły niepotrzebnych przedmiotów.

Ponadto należy wciąż przypominać o częstym myciu rąk, zasadach ochrony podczas kichania i kaszlu, zachowaniu bezpiecznej odległości, a jeśli to niemożliwe – zakrywaniu ust i nosa maseczką oraz unikaniu dotykania oczu, nosa i ust. 

Rodzice muszą otrzymać informację, że jeżeli w domu przebywa osoba na kwarantannie lub w izolacji, nie wolno przyprowadzać ucznia do szkoły.

Dorosłym uczniom i rodzicom uczniów małoletnich trzeba bezwzględnie wpoić zasadę, że do szkoły może uczęszczać wyłącznie uczeń zdrowy, bez objawów chorobowych sugerujących chorobę zakaźną.

Zasada nr 4 – Odizolowanie osób chorych lub mających kontakt z chorymi

Zgodnie z art. 70 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej każdy ma prawo do nauki. Jednak prawo to może być ograniczone w sytu...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników w ramach Otwartego Dostępu.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałów pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy