Dołącz do czytelników
Brak wyników

Edukacyjne inspiracje

25 maja 2021

NR 85 (Maj 2021)

Motywacja w nauczaniu zdalnym

23

Im dłużej trwa edukacja zdalna, tym mniejsze obserwujemy zaangażowanie uczniów w naukę. Na brak motywacji składają się m.in. przygnębienie związane z pandemią, trudności finansowe rodzin i kłopoty z połączeniami internetowymi. Nauczyciele mają trudne zadanie – pobudzić zaangażowanie i ciekawość uczniów. 

Brak motywacji uczniów do nauki nie jest nowym problemem i nie wiąże się tylko z edukacją online. Jest to jedna z najważniejszych trudności szkolnych. 

POLECAMY

Nikt z nauczycieli nie był przygotowany do przejścia na nauczanie zdalne, a mimo to dają sobie z tym radę i wciąż poszukują nowych rozwiązań. Pomocne jest na pewno dzielenie się doświadczeniem i wzajemne wsparcie. Dużą rolę może odegrać dyrektor placówki, który inicjuje rozmowy z nauczycielami i docenia podjęte korzystne inicjatywy. 

Wielu nauczycieli uważa, że można motywować uczniów poprzez stosowanie nagród i kar – są to przeważnie stopnie szkolne. Część nauczycieli sądzi, że bez ocen uczniowie nie będą się uczyć. Człowiek jednak nie rodzi się z potrzebą otrzymywania stopni – to szkolna praktyka, która psuje wewnętrzną motywację uczniów. Polecam książkę Daniela H. Pinka Drive. Kompletnie nowe spojrzenie na motywację. Autor rozprawia się w niej z problemem wewnętrznej i zewnętrznej motywacji. Badania edukacyjne pokazują, że system oceniania stopniami działa przeciwnie, czyli szkodzi motywacji i hamuje proces uczenia się. W nauczaniu zdalnym wystawianie ocen straciło sens, a w konsekwencji stopnie jako nagrody i kary przestały działać. Trzeba szukać innych sposobów na motywowania wewnętrzne uczniów do nauki. 

Co sprzyja wewnętrznej motywacji?

Richard Ryan i Edward Deci zidentyfikowali trzy elementy, które wspierają rozwój wewnętrznej motywacji. Są to:

  • autonomia, 
  • kompetencje,
  • pokrewieństwo.

Autonomia 

W tym przypadku autonomia oznacza możliwość wyboru. Uczniowie dzięki możności wyboru kontrolują swoją naukę i biorą za nią odpowiedzialność. Mogą wybrać te zadania, które ich angażują. Najlepiej, gdy mogą również wybrać sami tematy projektów, które będą realizować. Autonomia uwzględnia też wybór – czego chcę się uczyć? To nakłada na nauczyciela konieczność zmian w nauczaniu. Nauczyciel powinien przejść od nauczania do pomagania uczniom w uczeniu się poprzez stwarzanie im możliwości wyboru. 

Jak wprowadzać autonomię? Dając uczniom wybór tam, gdzie tylko jest to możliwe. Trzeba dzielić się z nimi odpowiedzialnością za proces uczenia się, pracować metodą projektu i odwróconej lekcji, pozwalać na samodzielność w rozwiązywaniu problemów, słuchać uczniów i ich potrzeb.

Kompetencje

Rolą szkoły jest uczenie uczniów nowych przydatnych kompetencji i wspólne monitorowanie ich wzrostu. To wymaga odejścia nauczycieli od wykładania treści na rzecz pomagania uczniom w rozwijaniu umiejętności. Warto zacząć od zidentyfikowania tych umiejętności, które motywują uczniów do nauki, i przejść do projektów budujących owe kompetencje. 

Jak kształcić kompetencje? Koncentrując się na umiejętnościach, a nie na treściach. Należy traktować nauczanie jako kształtowanie potrzebnych kompetencji i wykorzystywać czas lekcji na ich naukę, umożliwiać uczniom samodzielną pracę oraz zespołowe prace projektowe, pozwalać na popełnianie błędów i wykorzystywać błędy w procesie nauczania. 

Pokrewieństwo

Chodzi tu o rozumienie pokrewieństwa jako poczucia przynależności i zespołowego znaczenia. Uczniowie zaangażowani czują się cenioną częścią społeczności klasowej. Aby tak się stało, nauczyciel powinien okazywać uczniom troskę i szacunek.

Uczniowie traktowani w taki sposób sami szanują innych i troszczą się o nich. Pokrewieństwo i wspólnota są budowane poprzez wszelką pracę zespołową. 

Jak wpływać na poczucie przynależności? Sprawdza się tutaj jak najczęstsze podejmowanie współpracy w parach i grupach, realizowanie projektów grupowych, realizacja zadań, które wymagają wspólnego działania. Potrzebę przynależności zaspokaja też organizowanie pomocy koleżeńskiej i budowanie wspólnej odpowiedzialności za grupę, a także gotowość i udzielanie pomocy ze strony nauczyciela. 

Jak wspierać motywację uczniów do nauki zdalnej?

Oto kilka wskazówek dla nauczycieli, które mogą się przydać w budowaniu motywacji wewnętrznej dzieci i młodzieży do nauki w czasie edukacji online. 

1. Budowanie nawyków
Uczniowie przeważnie nie są przyzwyczajeni do systematycznej pracy, a niemożność codziennego uczęszczania do szkoły jeszcze bardziej osłabia regularność w podejściu do obowiązków. Zdalne nauczanie sprzyja odkładaniu pracy na później, dlatego trzeba temu przeciwdziałać, a jednym ze sposobów na to jest stopniowe wprowadzanie nawyków. Popro...

Artykuł dostępny dla Prenumeratorów.

Kup dostęp

Przypisy