Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nowoczesny lider , Otwarty dostęp

9 lutego 2021

NR 82 (Luty 2021)

Myślenie pytaniami jako efektywna strategia rozwoju

16

Co może zrobić lider, aby motywować pracowników do zaangażowania? Przykładowo, zamiast dawać gotowe rozwiązania – pytać, a pytaniami wydobywać naturalne zasoby pracowników. Umożliwi mu to również lepsze ich poznanie i jednocześnie pozwoli zbudować relacje oparte na autentyczności. 

Ważne jest, by nigdy nie przestawać pytać. Ciekawość nie istnieje bez przyczyny. Wystarczy więc, jeśli spróbujemy zrozumieć choć trochę tej tajemnicy każdego dnia. Kto nie potrafi pytać, nie potrafi żyć.

Albert Einstein

 

Wszystko zaczyna się od zadania pytania

„W świecie, który zalewa powódź nieistotnych danych, przejrzystość informacji to potęga. Teoretycznie każdy może się włączyć do dyskusji, której tematem jest przyszłość ludzkości, niezwykle trudno jednak zachować jasną jej wizję. Często nie zauważamy nawet, że toczy się jakakolwiek dyskusja, albo nie mamy pojęcia, jakie są kluczowe pytania. Miliardów z nas nie stać na luksus, by się w ogóle nad tym zastanowić, ponieważ mamy pilniejsze sprawy: musimy chodzić do pracy, zajmować się dziećmi albo opiekować starszymi rodzicami. Niestety, nie mamy co liczyć, że historia potraktuje nas ulgowo. Może się zdarzyć, że przyszłość ludzkości ukształtuje ktoś inny, bez naszego udziału, ponieważ będziemy zbyt azajęci karmieniem i ubieraniem potomstwa – mimo to konsekwencje tych decyzji nie zostaną oszczędzone ani nam, ani naszym dzieciom. To bardzo niesprawiedliwe; kto jednak powiedział, że historia jest sprawiedliwa?”. 

Tak Yuval Noah Harari rozpoczyna książkę 21 lekcji na XXI wiek, w której stawia pytania, jakie zadaje sobie ludzkość. Celem autora jest zaproszenie ludzi do dyskusji na temat spraw bieżących oraz dotyczących niedalekiej przyszłości. Pyta więc: Co dokonuje się na naszych oczach? Na czym polegają dzisiaj największe wyzwania, jakie najważniejsze decyzje musimy podjąć?

skuteczną metodą działania w sytuacji, gdy mamy do podjęcia decyzję lub chcemy, by ktoś ją podjął, są pytania kartezjańskie. Pozwalają one uporządkować chaos, który wiąże się z tym, że niektóre sytuacje są tak skomplikowane, że ich analiza wymaga konkretnej strategii działania, by uniknąć pułapki błędnego koła. 

Na co powinniśmy zwrócić uwagę? Czego mamy uczyć dzieci? Podkreśla jednocześnie, że nie ma gotowych odpowiedzi, a pytania stawiane są po to, by pobudzić do dalszego myślenia. Harari uważa, że nadrzędne pytanie jest wciąż niezmienne i brzmi:

Co dziś dokonuje się w świecie i jaki jest głęboki sens tych wydarzeń?

To pytanie powinien zadawać sobie każdy, ponieważ zglobalizowany świat wywiera na nasze zachowanie i naszą moralność ogromną presję (Harari 2018, s. 7–15).

Pytaniami powinniśmy rozpoczynać każde nasze działanie, jak twierdzi w swojej książce Zaufanie, czyli waluta przyszłości Michał Szafrański, ponieważ poszukując odpowiedzi na pytanie o zasadność nowego przedsięwzięcia, weryfikujemy jego celowość i utwierdzamy się w przekonaniu, że warto podjąć trud (Szafrański 2018, s. 19).

Sens zadawania pytań wyjaśnia również w swoich książkach Zaczynaj od dlaczego i Znajdź swoje dlaczego Simon Sinek, akcentując, że: „Im więcej osób i organizacji będzie zaczynało od DLACZEGO, tym więcej będzie takich ludzi, którzy codziennie czują pełną satysfakcję z tego, co robią” (Sinek [a] 2018, s. 10). Zdaniem autora każda organizacja wie, CO robi. Niektóre organizacje wiedzą również, JAK robią to, CO robią, co oznacza, że pracownicy znają wartości wyróżniające ich miejsce pracy.

Jeśli natomiast chodzi o odpowiedź na pytanie, DLACZEGO robimy to, CO robimy, tylko nieliczni członkowie organizacji potrafią udzielić odpowiedzi.

Spójrzmy na przykład organizacji działającej nie tylko w oparciu o „CO”, ale również o „JAK” i „DLACZEGO”, a zatem opierającej się na tzw. złotym kręgu, w którym przechodzimy od tego, co oczywiste i najbardziej zewnętrzne („CO”), poprzez to, co głębsze („JAK”), aż do tego, co najmniej jasne, ale niezwykle ważne, bo nadające sens temu, CO robimy, a zatem do „DLACZEGO”. Jest to firma Apple, której hasło reklamowe nie brzmi jak przekaz informacji w stylu: „Produkujemy wspaniałe komputery. Są pięknie zaprojektowane, proste w użyciu i przyjazne dla użytkownika. Chcesz mieć taki?”. Ten komunikat opiera się na przekonaniu, że to, co firma robi, zmienia świat, i dlatego ma głęboki sens: „Wierzymy, że wszystko, co robimy, podważa status quo. Staramy się myśleć inaczej niż inni. 

Sposób, w jaki zmieniamy świat, polega na produkowaniu rzeczy pięknie zaprojektowanych, łatwych w użyciu i przyjaznych dla użytkownika. Tak się składa, że produkujemy znakomite komputery. Kupisz sobie taki?”.

Skoro ludzie de facto nie „kupują” tego, CO robi organizacja, ale DLACZEGO to robi, ważne, by lider jako osoba zarządzająca zespołem wprowadził strategię myślenia pytaniami jako tę, która nie tylko pozwala poczuć członkom organizacji prawdziwy sens tego, co robią, ale również powoduje, że odnajdują oni w sobie siłę sprawczą, przejmują odpowiedzialność za swoje działania, a także są bardziej otwarci na nowe rozwiązania. 

O co powinien pytać lider?

Współczesny świat stawia przed nami liczne skomplikowane problemy, których rozwiązywanie wymaga dociekliwości i otwartości, lider powinien zatem zadbać, by członkowie jego zespołu byli zaangażowani w działania organizacji, generując tym samym mistrzostwo osobiste, które jest konieczne, jak zauważa Daniel H. Pink, by osiągnąć sukces na współczesnym rynku pracy. Warto przy tym wiedzieć, że wyniki badań przeprowadzonych przez Instytut Gallupa pokazują, iż w Stanach Zjednoczonych ponad 50% pracowników nie angażuje się w pracę, a prawie 20% aktywnie się od niej dystansuje (Pink 2012, s. 118). 

Co zatem może zrobić lider, aby motywować pracowników do zaangażowania? Kluczem do zmiany nie jest świadomość tego, co należy zrobić, ale motywacja, żeby to zrobić. Ponadto ludzie chętniej realizują własne pomysły i rozwiązania, warto zatem, by lider oczekujący, że jego pracownicy będą się angażowali, nie dawał gotowych rozwiązań, lecz stawiał pytania. Zadawanie pytań – oprócz motywowania do bycia zaangażowanym – jest ważne z kilku innych powodów. Pozwala wejść pracownikowi w samego siebie i wydobyć to, co jest jego zasobami. Nikt nie wie o nas tyle, ile sami wiemy o sobie, dlatego lider, który prowadzi dialog w oparciu o pytania, ma możliwość lepszego poznania członków organizacji, którą zarządza, a jednocześnie pozwala budować relacje oparte na autentyczności. 

Pytając, dajemy rozmówcy informację, że to, co on ma do powiedzenia, jest dla nas ważne, a tym samym wzbudzamy w nim zaufanie i stajemy się w jego oczach bardziej autentyczni. To, że wysłuchujemy jego odpowiedzi, jest jednocześnie informacją, że jesteśmy otwarci na jego propozycje, co otwiera...

Artykuł dostępny dla Prenumeratorów.

Kup dostęp

Przypisy