Dołącz do czytelników
Brak wyników

Placówka pod kontrolą

1 września 2020

NR 69 (Listopad 2019)

Przygotowanie do kontroli organu nadzoru pedagogicznego

81

Kontrola jest jedną z form sprawowania nadzoru pedagogicznego. Za pomocą czynności kontrolnych kuratorium oświaty (bądź inny organ sprawujący nadzór pedagogiczny) ocenia stan przestrzegania w danej jednostce oświaty przepisów prawa dotyczących działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej prowadzonej przez te jednostki. Przedstawiamy najważniejsze
informacje dotyczące procedury przeprowadzania kontroli przez kuratoria oświaty i inne organy sprawujące nadzór pedagogiczny w niepublicznych jednostkach oświaty.

Kontrola jako forma sprawowania nadzoru pedagogicznego

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 180 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (dalej: upo.) nadzór pedagogiczny nad szkołami i placówkami niepublicznymi sprawują właś-
ciwi kuratorzy oświaty. Nadzór pedagogiczny nad niepublicznymi szkołami i placówkami artystycznymi sprawuje minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, z wyjątkiem nadzoru nad nauczaniem przedmiotów ogólnokształcących w niepublicznych szkołach artystycznych, który sprawują właściwi kuratorzy oświaty. Przepisy art. 44 ust. 1 i 2, art. 55 oraz przepisy wydane na podstawie art. 44 ust. 3 i art. 60 ust. 10 stosuje się odpowiednio. Oznacza to, że w zakresie nadzoru pedagogicznego w stosunku do szkół i placówek niepublicznych znajdą odpowiednie zastosowanie przepisy:

POLECAMY

  • zobowiązujące do podejmowania niezbędnych działań w celu tworzenia optymalnych warunków realizacji działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej, zapewnienia każdemu uczniowi warunków niezbędnych do jego rozwoju, podnoszenia jakości pracy szkoły lub placówki i jej rozwoju organizacyjnego;
  • rozporządzenia MEN z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie wymagań wobec szkół i placówek;
  • określające zakres i zasady sprawowania nadzoru pedagogicznego (art. 55 upo.);
  • rozporządzenia MEN z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (dalej: rozporządzenie).

Podstawowymi aktami prawnymi regulującymi sposób przeprowadzania kontroli przez kuratorów oświaty są przepisy upo. oraz rozporządzenia MEN w sprawie nadzoru pedagogicznego. Zgodnie z § 5 pkt 2 rozporządzenia kontrola jest jedną z form nadzoru pedagogicznego. Definicja kontroli sprawowanej w ramach nadzoru pedagogicznego została z kolei określona w § 2 pkt 9 rozporządzenia. Zgodnie z nią przez kontrolę należy rozumieć działania organu sprawującego nadzór pedagogiczny lub dyrektora szkoły lub placówki prowadzone w szkole lub placówce w celu oceny stanu przestrzegania przepisów prawa dotyczących działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkoły lub placówki.

Czynności związane ze sprawowaniem nadzoru pedagogicznego nad szkołami i placówkami niepublicznymi pozostają w ścisłym związku z art. 14 ust. 3 upo., który wskazuje warunki, 
jakie muszą spełnić aktualnie szkoły niepubliczne niebędące szkołami artystycznymi.

 

Należy w tym miejscu odwołać się do art. 55 upo., określającego zakres nadzoru pedagogicznego. Zgodnie z tym przepisem polega on na:

  1. obserwowaniu, analizowaniu i ocenianiu przebiegu procesów kształcenia i wychowania oraz efektów działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkół i placówek;
  2. ocenianiu stanu i warunków działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkół i placówek;
  3. udzielaniu pomocy szkołom i placówkom, a także nauczycielom w wykonywaniu ich zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych;
  4. inspirowaniu nauczycieli do poprawy istniejących lub wdrożenia nowych rozwiązań w procesie kształcenia, przy zastosowaniu innowacyjnych działań programowych, organizacyjnych lub metodycznych, których celem jest rozwijanie kompetencji uczniów.

W stosunku do pkt 1 i 2 nadzorowi podlega w szczególności:

  • posiadanie przez nauczycieli wymaganych kwalifikacji do prowadzenia przydzielonych im zajęć;
  • realizacja podstaw programowych i ramowych planów nauczania;
  • przestrzeganie zasad oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania egzaminów, a także przestrzeganie przepisów dotyczących obowiązku szkolnego oraz obowiązku nauki;
  • przestrzeganie statutu szkoły lub placówki;
  • przestrzeganie praw dziecka i praw ucznia oraz upowszechnianie wiedzy o tych prawach;
  • zapewnienie uczniom bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki.

Czynności związane ze sprawowaniem nadzoru pedagogicznego nad szkołami i placówkami niepublicznymi pozostają jednak w ścisłym związku z art. 14 ust. 3 upo., który wskazuje warunki, jakie muszą spełnić aktualnie szkoły niepubliczne niebędące szkołami artystycznymi, zobowiązując je do:

  • realizowania programów nauczania uwzględniających podstawę programową kształcenia ogólnego, a w przypadku szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe – również podstawy programowe kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego;
  • realizowania obowiązkowych zajęć edukacyjnych w okresie nie krótszym oraz w wymiarze nie niższym niż łączny wymiar poszczególnych obowiązkowych zajęć edukacyjnych określony w ramowym planie nauczania szkoły publicznej danego typu;
  • stosowania zasad klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania egzaminów, o których mowa w rozdziałach 3a i 3b upo.;
  • prowadzenia dokumentacji przebiegu nauczania ustalonej dla szkół publicznych;
  • w przypadku szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe – kształcenia w zawodach określonych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego;
  • zatrudniania nauczycieli obowiązkowych zajęć edukacyjnych, o których mowa w pkt 2, mających kwalifikacje określone dla nauczycieli szkół publicznych (z uwzględnieniem zasad zatrudniania osób niebędących nauczycielami do prowadzenia zajęć, wskazanych w art. 15 ust. 2, 4 i 6 upo.);
  • stosowania organizacji roku szkolnego ustalonej dla szkół publicznych.

Powyższe obszary stanowią potencjalne przedmioty kontroli ze strony kuratora oświaty. Natomiast zobowiązanie do przestrzegania wymienionych tu wymagań stanowi jeden z warunków wpisu do ewidencji szkół i placówek niepublicznych (art. 168 ust. 4 pkt a upo.). 

Nie można również zapominać, że w aktualnym stanie prawnym do przedszkoli niepublicznych, oddziałów przedszkolnych w niepublicznych szkołach podstawowych, niepublicznych innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek niepublicznych stosuje się odpowiednio art. 127 ust. 1–3 upo. oraz przepisy wydane na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 5 (przepisy wykonawcze dotyczące zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkołach), art. 127 ust. 19 pkt 2 (przepisy wykonawcze dotyczące organizowania kształcenia dla uczniów i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym) i ust. 20 (przepisy wykonawcze dotyczące indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego dzieci i indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży). Spełnianie standardów określonych w tych przepisach również może być przedmiotem kontroli ze strony kuratorium oświaty.

Przykład

W niepublicznej szkole przeprowadzona została kontrola, w trakcie której oceniano prawidłowość zapewnienia dzieciom i młodzieży pomocy psychologiczno-pedagogicznej. W trakcie kontroli badano:

  • liczbę godzin zajęć z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej realizowanych przez nauczycieli specjalistów,
  • objęcie uczniów pomocą na podstawie rozpoznania indywidualnych możliwości psychofizycznych ucznia i czynników środowiskowych wpływających na jego funkcjonowanie w szkole,
  • liczebność uczniów na zajęciach z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej,
  • ocenianie przez nauczycieli i nauczycieli specjalistów efektywności udzielanej pomocy i formułowanie wniosków dotyczących dalszych działań mających na celu poprawę funkcjonowania ucznia,
  • organizowanie i udzielanie pomocy we współpracy z rodzicami, poradniami psychologiczno-pedagogicznymi, a także organizacjami pozarządowymi działającymi na rzecz rodziny, dzieci i młodzieży,
  • prawidłowość dokumentowania zajęć z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej,
  • rodzaj realizowanych zajęć,
  • uzgadnianie udzielania pomocy m.in. z rodzicami czy poradniami psychologiczno-pedagogicznymi.

 

Kontrole planowe i doraźne

Przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia zakłada, że nadzór pedagogiczny (w tym kontrole) może być realizowany przez wykonywanie zadań i czynności określonych w ww. art. 55 upo. w trybie działań planowych lub doraźnych. Działania planowe są prowadzone przez kuratorów oświaty zgodnie z podstawowymi kierunkami realizacji polityki oświatowej państwa w zakresie nadzoru pedagogicznego. Liczba i tematyka kontroli planowanych w poszczególnych typach szkół i rodzajach placówek określana jest w opracowywanym przez kuratorów oświaty na każdy rok szkolny planie nadzoru pedagogicznego. Plan ten jest podawany do publicznej wiadomości przez zamieszczenie go na stronie internetowej danego kuratorium do 31 sierpnia roku szkolnego, którego dotyczy. Należy przypomnieć, że kierunki realizacji polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2019/2020 wskazują m.in. następujący zakres planowych kontroli ze strony kuratorów oświaty:

  • w szkołach ogólnodostępnych i integracyjnych: „Zgodność z przepisami prawa organizowania zajęć w grupie do 5 uczniów lub w formie indywidualnej oraz udzielania uczniom pomocy psychologiczno-pedagogicznej w formie zindywidualizowanej ścieżki kształcenia”;
  • w publicznych i niepublicznych szkołach prowadzących kształcenie zawodowe (branżowa szkoła I stopnia, technikum, szkoła policealna): „Zgodność oferty kształcenia zawodowego z nową klasyfikacją zawodów szkolnictwa branżowego”.

W roku szkolnym 2019/2020 nie są natomiast przewidywane kontrole planowe w przedszkolach.

Przykład

Biorąc powyższe pod uwagę, jesteśmy w stanie wskazać pewne punkty, które mogą stać się przedmiotem kontroli ze strony kuratoriów oświaty. Dla przykładu – w szkołach ogólnodostępnych i integracyjnych kuratorzy oświaty mogą badać następujące kwestie:

1 w zakresie prowadzenia lekcji indywidualnych lub w grupach do 5 uczniów:

  • czy IPET-y uwzględniają, wynikające z orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego lub wielospecjalistycznych ocen, zalecenia dotyczące realizacji wybranych zajęć edukacyjnych indywidualnie z uczniem lub w grupie liczącej do 5 uczniów;
  • czy IPET-y zostały wydane po uprzednim dokonaniu przez zespół wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania ucznia;
  • czy zespół przeprowadza co najmniej dwa razy w roku szkolnym okresową wielospecjalistyczną ocenę poziomu funkcjonowania ucznia, uwzględniając ocenę efektywności IPET;
  • czy przeprowadzane przez zespół wielospecjalistyczne oceny uwzględniają, w przypadku ucznia realizującego wybrane zajęcia edukacyjne indywidualnie lub w grupie liczącej do 5 uczniów – zgodnie ze wskazaniem zawartym w IPET – napotykane trudności w zakresie włączenia ucznia w zajęcia realizowane wspólnie z oddziałem szkolnym oraz efekty działań podejmowanych w celu ich przezwyciężenia;
  • czy dyrektor w sposób należyty uwzględnił, biorąc pod uwagę treść IPET, wymiar godzin zajęć edukacyjnych organizowanych z uczniem indywidualnie bądź w grupie liczącej do 5 uczniów;
  • czy rodzice ucznia albo pełnoletni uczeń mieli prawo uczestniczyć w spotkaniach zespołu;
  • czy rodzice ucznia albo pełnoletni uczeń otrzymywali kopię wielospecjalistycznych ocen oraz IPET;

2 w zakresie zindywidualizowanej ścieżki kształcenia:

  • czy zajęcia prowadzone w ramach zindywidualizowanej ścieżki kształcenia odbywają się na podstawie opinii wystawionej przez publiczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną;
  • czy szkoła współpracowała w należytym stopniu z poradnią psychologiczno-pedagogiczną przy wydawaniu opinii w sprawie potrzeby objęcia ucznia pomocą w formie zindywidualizowanej ścieżki kształcenia (m.in. w zakresie wydawania opinii przez nauczycieli i specjalistów prowadzących zajęcia z uczniem);
  • czy uczeń objęty zindywidualizowaną...

Artykuł dostępny dla Prenumeratorów.

Kup dostęp

Przypisy