Posiadane przez jednostkę aktywa i pasywa wykazywane są w sprawozdaniu finansowym. Aby było ono poprawne i rzetelne, aktywa i pasywa jednostki, w tym rzeczowe aktywa obrotowe, należy co pewien czas poddać inwentaryzacji. Oznacza to konieczność periodycznego sprawdzania rzeczywistego ich stanu. Jedną z metod zapobiegania nieprawidłowościom wynikającym z niewłaściwej inwentaryzacji materiałów, towarów czy produktów gotowych jest audyt finansowy:
- fazy przygotowawczej inwentaryzacji,
- fazy realizacji inwentaryzacji,
- fazy rozliczania inwentaryzacji.
Wnioski wynikające z takiego audytu wewnętrznego powinny prowadzić do przyjęcia prawidłowej polityki inwentaryzacyjnej w jednostkach, także tych działających w obszarze oświaty, zarówno w sektorze publicznym, jak i poza nim.
Rodzaje audytu wewnętrznego
Audyt wewnętrzny prowadzony w jednostkach może przybrać formę:
- audytu finansowego,
- audytu operacyjnego;
- audytu informacyjnego.
Obszar finansów w każdej instytucji stanowi poważne źródło zagrożeń (ryzyka) dla realizacji celów strategicznych, jak i operacyjnych, dlatego też audyt finansowy zajmuje szczególne miejsce w strukturze każdej jednostki, w tym tych działających w obszarze oświaty. Audyt finansowy służy zapobieganiu nieprawidłowościom w obszarze rachunkowości, w tym inwentaryzacji rzeczowych aktywów obrotowych. Zalecenia i rekomendacje proponowane w ramach czynności doradczych audytu finansowego dają szansę na optymalizację wykorzystania majątku, w tym również środków publicznych.
Audyt w obszarze inwentaryzacji
Audyt rachunkowy zmierzający do rzetelnego i jasnego zaprezentowania sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego jednostki należy przeprowadzić m.in. na podstawie inwentaryzacji aktywów i pasywów jednostki. Prawidłowo przeprowadzona inwentaryzacja służy zwiększeniu skuteczność kontroli nad mieniem.
Celem procesu inwentaryzacji jest, jak wiadomo, ustalenie rzeczywistego stanu aktywów i pasywów i na tej podstawie:
- doprowadzenie danych wynikających z ksiąg rachunkowych do zgodności ze stanem rzeczywistym;
- rozliczenie osób materialnie odpowiedzialnych za powierzone mienie;
- dokonanie oceny gospodarczej przydatności oraz prawidłowości użytkowania składników majątkowych;
- przeciwdziałanie nieprawidłowościom w gospodarce majątkiem.
Proces ten można podzielić na fazę przygotowania, realizacji i rozliczenia. Każdy z tych obszarów narażony jest na błędy o charakterze strategicznym i operacyjnym.
Inwentaryzacja w formie spisu z natury rzeczowych aktywów obrotowych
Ocenę tej formy inwentaryzacji – w ramach audytu wewnętrznego – można przeprowadzić z wykorzystaniem pytań. Odpowiedzi negatywne kwalifikują dany element jako nieprawidłowość, a rekomendacja, zmierzająca do usunięcia błędu, dotyczy podjęcia czynności, które pozwolą udzielić pozytywnej odpowiedzi na dane pytanie (zob. tabele 1–3).
Tabela 1. Wykaz pytań do badania inwentaryzacji w formie spisu z natury rzeczowych składników aktywów obrotowych – w fazie przygotowawczej
| 1. Ocena fazy przygotowawczej |
|
1.1. Czy istnieje instruk... |
Dołącz do 3000 + czytelników, którzy nieustannie pogłębiają swoją wiedzę z zakresu dotacji, prawa oświatowego, zarządzania placówką i nowoczesnych rozwiązań edukacyjnych.
Otrzymuj co 2 miesiące gotowe rozwiązania do wdrożenia w placówce oświatowej, zgodne z wymogami MEN oraz organy kontrolujących rozliczanie dotacji oświatowych.