Dołącz do czytelników
Brak wyników

Organizacja pracy placówki

19 września 2022

NR 97 (Wrzesień 2022)

Edukacja domowa w placówkach niepublicznych – aspekty prawne i finansowe

0 7

Od ponad roku obowiązują regulacje, które ułatwiły rodzicom ubieganie się o możliwość zorganizowania nauczania poza przedszkolem lub szkołą. Nadal jednak określone wymogi muszą zostać spełnione do uzyskania stosownego zezwolenia i – w większości przypadków – kontynuowania korzystania z modelu edukacji umożliwiającego nieuczęszczanie na obowiązkowe stacjonarne zajęcia. Z kolei organy prowadzące są zainteresowane m.in. możliwością pobrania i wysokością dotacji na uczniów objętych nauczaniem domowym lub uzyskaniem opłat od rodziców.

Wymogi formalne niezbędne do ubiegania się o objęcie edukacją domową

Uczeń musi zostać przyjęty, według postanowień statutu konkretnej jednostki oświatowej, do danego niepublicznego przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej lub szkoły, w której jest realizowany odpowiednio obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego, szkolny lub nauki (art. 172 ust. 2 pkt 7 ustawy Prawo oświatowe – dalej p.o.). Wynika to z tego, że o umożliwieniu korzystania z nauki poza placówką przedszkolną lub szkołą decyduje dyrektor wobec ucznia. Obecnie nie obowiązują ograniczenia terytorialne, a więc do niepublicznej jednostki oświatowej może zostać przyjęty uczeń, który mieszka w innym województwie lub rodzic ubiega się o zezwolenie, aby z edukacji domowej mogło korzystać dziecko przebywające za granicą. Z kolei z nauki poza placówką przedszkolną lub szkołą nie mogą niestety korzystać uczniowie będący obywatelami Ukrainy, którzy przybyli do Polski po 24 lutego 2022 r. oraz nie zostali objęci zdalnym nauczaniem w ramach ukraińskiego systemu oświaty i w związku z tym uczą się w polskim systemie (art. 54 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa).
Wydanie stosownego zezwolenia przez dyrektora jest uzależnione od złożenia wniosku przez rodziców (art. 37 ust. 1 p.o.),
a więc dziecka nie można „skierować” na nauczanie domowe z inicjatywy dyrektora, wychowawcy lub innego nauczyciela. Wniosek w tej sprawie mogą wnieść obydwoje rodzice, ale też, z uwagi na możliwość reprezentowania dziecka samodzielnie przez każde z rodziców posiadających władzę rodzicielską, zazwyczaj wystarczające jest złożenie wniosku przez jedno z nich (art. 97 § 1 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy – dalej k.r.i.o.). Natomiast jeśli jeden z rodziców taki wniosek złoży, a drugi się o tym dowie i wyraźnie oświadcza dyrektorowi, że nie zgadza się na naukę poza przedszkolem lub szkołą, to dyrektor takiego wniosku nie może pozytywnie rozpatrzyć, a spór rodziców najpierw powinien rozstrzygnąć sąd rodzinny na wniosek któregoś z nich (art. 97 § 2 k.r.i.o.).
Wniosek może zostać złożony zarówno przed rozpoczęciem, jak i w ciągu roku szkolnego, w tym także – z powodu braku ograniczeń ustawowych – w ostatnim roku nauki w szkole. Rodzic może również jednocześnie ubiegać się o przyjęcie do niepublicznej placówki przedszkolnej lub szkoły oraz o udzielenie zezwolenia na edukację domową.
Według art. 37 ust. 2 p.o., rodzice mają obowiązek załączenia do wniosku swojego oświadczenia o zapewnieniu dziecku warunków umożliwiających realizację podstawy programowej obowiązującej na danym etapie edukacyjnym oraz zobowiązania do przystępowania w każdym roku szkolnym przez dziecko spełniające obowiązek szkolny lub obowiązek nauki do rocznych egzaminów klasyfikacyjnych. Oświadczenia w sprawie egzaminów nie składają rodzice dziecka realizującego obowiązkowe roczne przygotowanie przedszkolne oraz ucznia szkoły posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydanego ze względu na niepełnosprawność intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym (art. 37 ust. 3 p.o.), ponieważ ci uczniowie nie przystępują do egzaminów klasyfikacyjnych. W praktyce powyższe oświadczenia mogą zostać zawarte w jednym dokumencie zawierającym wniosek o wydanie zezwolenia na edukację domową. Aktualnie rodzic nie musi ubiegać się oraz składać wraz z wnioskiem opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej, a dyrektor nie jest uprawniony do domagania się jej przedstawienia.

Zagadnienia dotyczące wydania i cofnięcia zezwolenia

Rola dyrektora placówki przedszkolnej lub szkoły polega na wydaniu decyzji administracyjnej, w której udziela albo odmawia udzielenia zezwolenia na spełnianie obowiązku edukacyjnego odpowiednio poza placówką przedszkolną lub szkołą. Ma ona charakter uznaniowy, ponieważ dyrektor „może” udzielić zezwolenia; nie powinien natomiast w decyzji określać warunków, w jakich rodzice będą realizowali nauczanie domowe (A. Olszewski, M. Pilich, Prawo oświatowe. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2021).
Prowadzenie nauczania domowego dla dziecka jest niedopuszczalne, jeśli dyrektor niepublicznego przedszkola lub szkoły nie udzieli zezwolenia w tej sprawie. Od niekorzystnej decyzji rodzice mogą się odwołać do kuratora oświaty w terminie 14 dni od doręczenia, o czym należy ich pouczyć, natomiast brak tych informacji nie pozbawia ich prawa zaskarżenia rozstrzygnięcia (wyrok WSA w Warszawie z 12 listopada 2014 r, II SA/Wa 581/14).
Zarówno decyzja o udzieleniu, jak i o odmowie udzielenia zezwolenia, powinna zawierać elementy wymienione w art. 107 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.): oznaczenie organu – dyrektora szkoły, datę wydania, oznaczenie wnioskodawcy, podstawę prawną, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie w sprawie możliwości wniesienia odwołania, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu – dyrektora. Odstąpienie od sporządzenia uzasadnienia jest dopuszczalne w razie uwzględnienia wniosku rodziców (art. 107 § 4 k.p.a.). Aby pismo dyrektora odnoszące się do wniosku rodziców mogło zostać uznane za decyzję administracyjną, musi zawierać przynajmniej oznaczenie organu, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ (wyrok NSA z 20 lipca 1981 r., SA 1163/81).
Z kolei cofnięcie już udzielonego zezwolenia na edukację domową jest obowiązkowe i również następuje w trybie wydania przez dyrektora zaskarżalnej decyzji administracyjnej:

POLECAMY

  • na wniosek rodziców;
  • jeżeli uczeń z przyczyn nieusprawiedliwionych nie przystąpił do rocznych egzaminów klasyfikacyjnych albo nie zdał rocznych egzaminów klasyfikacyjnych – jest to rodzaj swoist...

Artykuł dostępny dla Prenumeratorów.

Kup dostęp

Przypisy