Dołącz do czytelników
Brak wyników

Organizacja pracy placówki , Otwarty dostęp

9 maja 2022

NR 94 (Kwiecień 2022)

Trudny uczeń w placówce niepublicznej – możliwe działania prawne dyrektora

0 219

Coraz częściej wśród uczniów, nawet tych najmłodszych, można zaobserwować występowanie problemów emocjonalnych oraz zaburzeń zachowania, które w sposób istotny wpływają nie tylko na organizację nauczania, lecz także na bezpieczeństwo innych uczniów oraz nauczycieli. Jakimi narzędziami prawnymi dysponuje szkoła mająca problem z tzw. trudnym uczniem?

Podjęcie odpowiednich rozwiązań po analizie sytuacji

Jeśli wziąć pod uwagę to, jak różne mogą być przypadki, z którymi będzie mieć do czynienia dyrektor szkoły, nie sposób wskazać jednego sposobu postępowania, który sprawdzi się w każdych okolicznościach. Istnienie odpowiednich przepisów prawa nie rozwiązuje wszystkiego. Równie istotne jest to, z jakimi dysfunkcjami mierzy się uczeń, czy możliwe jest nawiązanie współpracy z rodzicami w celu rozwiązania zaistniałego problemu, jakie jest nastawienie kadry nauczycielskiej, a także – czy uczeń stwarza realne zagrożenie dla zdrowia innych osób, np. agresywnym postępowaniem. Dlatego też wszelkie decyzje powinny być poprzedzone analizą problemu, która nie tylko pozwoli na skuteczne udzielenie pomocy uczniowi z trudnościami, lecz także umożliwi bezproblemowe prowadzenie zajęć z pozostałymi uczniami. Konieczny będzie również udział nauczycieli specjalistów, których wiedza pozwoli prawidłowo zdiagnozować danego ucznia, a co za tym idzie – podjąć odpowiednie środki zaradcze.
W przypadku tzw. trudnego ucznia należy również pamiętać o podstawowych zasadach polskiego systemu oświaty, zgodnie z którymi:

  • uczniom niepełnosprawnym, niedostosowanym społecznie oraz zagrożonym niedostosowaniem społecznym należy zapewnić możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami;
  • treści, metody i organizacja nauczania powinny być dostosowane do możliwości psychofizycznych uczniów, należy im ponadto zapewnić możliwość korzystania z pomocy psychologiczno-pedagogicznej i specjalnych form pracy dydaktycznej;
  • w szkole powinny być utrzymane bezpieczne i higieniczne warunki nauki, wychowania i opieki.

Chociaż szkoła niepubliczna może zdecydować się na rozwiązanie współpracy z rodzicami trudnego ucznia, być może zanim podejmie ten krok, wspólnie z rodzicami postanowi mu pomóc. Należy zatem rozważyć potencjalne ryzyko, jakie stwarza dla innych osób obecność takiego ucznia w szkole, oraz możliwości udzielania mu wsparcia.

POLECAMY

Udzielanie uczniowi pomocy psychologiczno-pedagogicznej

Pierwszą formą pomocy, która może zostać udzielona także uczniowi nieposiadającemu orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, jest pomoc psychologiczno-pedagogiczna. Podstawowe zasady jej udzielania zostały określone w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach. Zgodnie z art. 177 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe szkoły niepubliczne również są zobligowane do stosowania regulacji tego rozporządzenia. Udzielana w szkole pomoc psychologiczno-
-pedagogiczna powinna polegać na rozpoznawaniu i zaspokajaniu indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych uczniów, a także na rozpoznawaniu ich indywidualnych możliwości psychofizycznych i czynników środowiskowych wpływających na funkcjonowanie w szkole. Celem pomocy ma być wspieranie potencjału rozwojowego uczniów i stwarzanie warunków do ich aktywnego i pełnego uczestnictwa w życiu szkoły oraz środowisku społecznym. 
Warto zauważyć, że podstawą do objęcia ucznia pomocą może być m.in.:

  • niedostosowanie społeczne oraz zagrożenie nim,
  • zaburzenia zachowania lub emocji ucznia,
  • niepowodzenia edukacyjne,
  • zaniedbania środowiskowe związane z sytuacją bytową ucznia i jego rodziny, sposobem spędzania czasu wolnego i kontaktami środowiskowymi.

Pomocy nie powinno się udzielać wyłącznie uczniom. Mają do niej prawo również rodzice ucznia oraz nauczyciele – wówczas powinna ona polegać na wspieraniu ich w rozwiązywaniu problemów wychowawczych i dydaktycznych oraz na rozwijaniu ich umiejętności wychowawczych w celu zwiększenia efektywności pomocy udzielanej uczniom. Pomocy można wówczas udzielać w formie porad, konsultacji, warsztatów i szkoleń.
Za organizację pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkole odpowiada dyrektor. Powinien on również organizować wspomaganie szkoły w zakresie realizacji zadań z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej, polegające na zaplanowaniu i przeprowadzeniu działań mających na celu poprawę jakości udzielanej pomocy. Możliwe jest zatem zwrócenie się do odpowiedniej poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz placówek doskonalenia zawodowego z wnioskiem o zapewnienie nauczycielom oraz specjalistom zatrudnionym w szkole wsparcia merytorycznego związanego z udzielaniem pomocy uczniom. Przepisy umożliwiają również dyrektorowi wyznaczenie odpowiedniej osoby, której zadaniem będzie planowanie i koordynowanie udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej uczniom w szkole.
Pomoc psychologiczno-pedagogiczna w szkole powinna być udzielana przez nauczycieli oraz specjalistów wykonujących zadania z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Spośród specjalistów udzielających pomocy należy wymienić przede wszystkim psychologa, pedagoga, logopedę, doradcę zawodowego i terapeutę pedagogicznego. Istotne jest również to, że udzielanie pomocy powinno odbywać się we współpracy m.in. z rodzicami uczniów czy poradniami psychologiczno-pedagogicznymi (warunki współpracy ustala dyrektor szkoły). Do udzielania pomocy może dojść z inicjatywy zarówno rodziców, jak i nauczycieli, pielęgniarki szkolnej, poradni psychologiczno-pedagogicznej, pracownika socjalnego, asystenta rodziny, kuratora sądowego czy samego dyrektora szkoły.
Pomoc psychologiczno-pedagogiczna powinna być udzielana w trakcie bieżącej pracy z uczniem, ale może też przybrać formę:

  • klas terapeutycznych,
  • zajęć rozwijających umiejętności uczenia się,
  • zajęć dydaktyczno-wyrównawczych,
  • zajęć specjalistycznych: korekcyjno-kompensacyjnych, logopedycznych, rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne oraz innych zajęć o charakterze terapeutycznym,
  • zindywidualizowanej ścieżki kształcenia,
  • porad i konsultacji,
  • warsztatów.

Spośród wymienionych wyżej form warto zwrócić uwagę na zindywidualizowaną ścieżkę kształcenia. Powinna ona być organizowana dla uczniów, którzy – co prawda – mogą uczęszczać do szkoły, ale ze względu na trudności w funkcjonowaniu, wynikające w szczególności ze stanu zdrowia, nie mogą realizować wszystkich zajęć edukacyjnych wspólnie z oddziałem szkolnym i w związku z tym wymagają dostosowania organizacji i procesu nauczania do ich specjalnych potrzeb edukacyjnych. Zindywidualizowana ścieżka powinna obejmować wszystkie zajęcia edukacyjne, które są realizowane:

  • wspólnie z oddziałem szkolnym,
  • indywidualnie z uczniem.

Objęcie ucznia zindywidualizowaną ścieżką wymaga opinii publicznej poradni, z której wynika potrzeba objęcia ucznia taką formą pomocy. Do wniosku o wydanie powyższej opinii należy dołączyć dokumentację określającą:

  • trudności w funkcjonowaniu ucznia w szkole,
  • w przypadku ucznia obejmowanego zindywidualizowaną ścieżką ze względu na stan zdrowia – także wpływ przebiegu choroby na jego funkcjonowanie w szkole oraz ograniczenia w zakresie możliwości udziału w zajęciach edukacyjnych wspólnie z oddziałem szkolnym,
  • w przypadku ucznia uczęszczającego do szkoły – także opinię nauczycieli i specjalistów prowadzących zajęcia z uczniem, o jego funkcjonowaniu w szkole.

Przed wydaniem opinii poradnia – we współpracy ze szkołą oraz rodzicami ucznia – przeprowadza analizę funkcjonowania ucznia uwzględniającą efekty udzielanej dotychczas pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Wydana przez poradnię opinia powinna zawierać dane i informacje, o których mowa w przepisach w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym publicznych poradni specjalistycznych, a ponadto wskazywać:

  • zakres, w jakim uczeń nie może brać udziału w zajęciach edukacyjnych wspólnie z oddziałem szkolnym,
  • okres objęcia ucznia zindywidualizowaną ścieżką, nie dłuższy jednak niż rok szkolny,
  • działania, jakie powinny być podjęte w celu usunięcia barier i ograniczeń utrudniających funkcjonowanie ucznia i jego uczestnictwo w życiu szkoły.

Uczeń objęty zindywidualizowaną ścieżką powinien realizować w danej szkole programy nauczania z dostosowaniem metod i form ich realizacji do jego indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psyc...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników w ramach Otwartego Dostępu.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałów pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy