Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zgodnie z prawem , Otwarty dostęp

8 czerwca 2022

NR 95 (Maj 2022)

Organizacja kształcenia ustawicznego w placówkach niepublicznych

0 226

Kształcenie ustawiczne może być organizowane i prowadzone m.in. w rozmaitych formach pozaszkolnych, dzięki czemu osoby, które spełniły już obowiązek szkolny, mają możliwość uzyskania i uzupełnienia wiedzy, umiejętności i kwalifikacji zawodowych. Ponieważ kształcenie ustawiczne w tej formie może być organizowane również w niepublicznych szkołach prowadzących kształcenie zawodowe, warto prześledzić obowiązujące w tym zakresie przepisy prawne, aby dowiedzieć się czegoś więcej na ten temat, tym bardziej że stan prawny w tym zakresie uległ nie tak dawno temu zmianie.

Kształcenie ustawiczne w formach pozaszkolnych a zmiany w prawie

Na mocy ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw poszerzony został obszar systemowych powiązań pomiędzy szkolnictwem branżowym oraz kształceniem ustawicznym w formach pozaszkolnych. Zmiana przepisów w większym zakresie niż dotychczas wprowadziła w system kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych szkoły prowadzące kształcenie zawodowe (z wyjątkiem szkół artystycznych), w tym również szkoły niepubliczne. W rezultacie, począwszy od 1 września 2019 r., mogą one prowadzić trzy spośród pięciu rodzajów form pozaszkolnych wskazanych w art. 117 ust. 1a ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe. 
Należą do nich:

  • kwalifikacyjne kursy zawodowe, 
  • kursy umiejętności zawodowych, 
  • turnusy dokształcania teoretycznego młodocianych pracowników.

Szczegółowe kwestie związane z organizowaniem kształcenia ustawicznego w poszczególnych formach pozaszkolnych określone zostały w rozporządzeniu MEN z dnia 19 marca 2019 r. w sprawie kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych (dalej: rozporządzenie), przy czym należy zastrzec, że niektóre z zawartych tam przepisów zostały stworzone z myślą o szkołach publicznych (w przypadku szkół niepublicznych kwestie organizacyjne, które zostały uregulowane w rozporządzeniu jedynie w przypadku szkół publicznych, mogą zostać doprecyzowane w sposób analogiczny bądź odmienny, uwzględniający potrzeby danej szkoły niepublicznej, w jej statucie).
Na marginesie należy również wspomnieć o pewnych zmianach, które zostaną wprowadzone na mocy ustawy z 12 maja 2022 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw. Nowelizacja ta zakłada zmianę brzmienia art. 172 ustawy Prawo oświatowe w ten sposób, że szkoły niepubliczne prowadzące kształcenie zawodowe, będą musiały w swoich statutach określać dodatkowo:

POLECAMY

  • poszczególne formy pozaszkolne, o których mowa w art. 117 ust. 1a ustawy Prawo oświatowe,
  • zasady przyjmowania słuchaczy na kwalifikacyjne kursy zawodowe - z tym że statut szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe, prowadzącej te kursy, powinien uwzględniać warunki, o których mowa w art. 147 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe.

Szkoły będą miały czas na dostosowanie swoich statutów do nowych wymogów do 31 sierpnia 2022 r.

Kwalifikacyjne kursy zawodowe

Zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt 35 ustawy Prawo oświatowe przez kwalifikacyjny kurs zawodowy należy rozumieć kurs, którego program nauczania uwzględnia podstawę programową kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego w zakresie jednej kwalifikacji, którego ukończenie umożliwia przystąpienie do egzaminu zawodowego w zakresie tej kwalifikacji. W rezultacie kurs ten powinien być prowadzony na podstawie programu nauczania, uwzględniającego podstawę programową kształcenia w zawodach w zakresie jednej kwalifikacji zawodowej. Przy czym kwalifikacje te zostały wyodrębnione w ramach klasyfikacji zawodów, która została określona przez ministra właściwego ds. oświaty i wychowania w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 46 ustawy Prawo oświatowe. Aktualnie na podstawie tego przepisu wydane zostało rozporządzenie MEN z dnia 15 lutego 2019 r. w sprawie ogólnych celów i zadań kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego.
Przepisy § 8 ust. 1 rozporządzenia wymagają, aby minimalna liczba godzin kształcenia na kwalifikacyjnym kursie zawodowym była równa minimalnej liczbie godzin kształcenia zawodowego określonej w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego dla danej kwalifikacji. Jeżeli kwalifikacyjny kurs zawodowy będzie prowadzony w formie zaocznej, minimalna liczba godzin kształcenia zawodowego nie może być mniejsza niż 65% minimalnej liczby godzin kształcenia zawodowego określonej w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego dla danej kwalifikacji. 
Podmioty prowadzące kwalifikacyjny kurs zawodowy (a więc również szkoły niepubliczne) są obowiązane uwzględnić w realizowanym na kursie programie nauczania ogólne cele i zadania kształcenia zawodowego oraz wszystkie wskazane w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego komponenty właściwe dla danej kwalifikacji, tj. (§ 25 ust. 2 rozporządzenia):

  • cele kształcenia właściwe dla danej kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie szkolnictwa branżowego;
  • efekty kształcenia właściwe dla danej kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie szkolnictwa branżowego;
  • warunki realizacji kształcenia w zawodzie, w którym została wyodrębniona dana kwalifikacja, właściwe dla tej kwalifikacji;
  • minimalną liczbę godzin kształcenia zawodowego w danej kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie szkolnictwa branżowego.

Kurs kończy się zaliczeniem w formie ustalonej przez prowadzący go podmiot. Efekty kształcenia uzyskane przez słuchaczy na kwalifikacyjnym kursie zawodowym będą następnie sprawdzane na egzaminie zawodowym, przeprowadzanym przez okręgową komisję egzaminacyjną, przy czym podmiot realizujący kształcenie na kwalifikacyjnym kursie zawodowym musi dokonywać bieżącej oceny stopnia osiągnięcia przez słuchaczy zakładanych efektów kształcenia oraz ich przygotowania do potwierdzenia kwalifikacji zawodowych na egzaminie zewnętrznym. Pozostawienie ustalenia formy zaliczenia kursu w kompetencji podmiotu prowadzącego kurs ma na celu zapewnienie możliwości uwzględnienia w tym zakresie uwarunkowań lokalnych i dostosowania jej do potrzeb i możliwości słuchaczy. Osoba, która uzyskała zaliczenie, otrzymuje zaświadczenie o ukończeniu kwalifikacyjnego kursu zawodowego uprawniające do przystąpienia do egzaminu zawodowego w zakresie kwalifikacji realizowanej na tym kursie (wzór takiego zaświadczenia stanowi załącznik 1 do rozporządzenia). Ukończenie kursu oraz zdanie egzaminu pozwalają na otrzymanie świadectwa potwierdzającego kwalifikację w zawodzie.
W celu zapewnienia sprawnego potwierdzania przez słuchaczy uzyskanych na kwalifikacyjnym kursie zawodowym efektów kształcenia w systemie egzaminów zewnętrznych podmiot prowadzący taki kurs zawodowy musi poinformować okręgową komisję egzaminacyjną o rozpoczęciu kształcenia na kursie w terminie 14 dni od daty rozpoczęcia tego kształcenia (§ 9 rozporządzenia). Informacja taka powinna zawierać:

  • oznaczenie podmiotu prowadzącego kwalifikacyjny kurs zawodowy;
  • nazwę i symbol cyfrowy zawodu, zgodnie z klasyfikacją zawodów szkolnictwa branżowego, oraz nazwę i oznaczenie kwalifikacji, zgodnie z podstawą programową kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego, w zakresie której jest prowadzone kształcenie;
  • termin rozpoczęcia i zakończenia kwalifikacyjnego kursu zawodowego;
  • liczbę słuchaczy kwalifikacyjnego kursu zawodowego. 

Co również istotne, w celu stworzenia możliwości zaliczenia dotychczas potwierdzonych efektów kształcenia przy podejmowaniu dalszej nauki na kwalifikacyjnym kursie zawodowym w § 10 rozporządzenia postanowiono, że osoba rozpoczynająca kształcenie na kwalifikacyjnym kursie zawodowym – na swój wniosek złożony podmiotowi prowadzącemu kwalifikacyjny kurs zawodowy – będzie zwalniana z zajęć dotyczących odpowiednio treści kształcenia lub efektów kształcenia zrealizowanych w dotychczasowym procesie kształcenia. 

Do dokumentów uprawniających do zwolnienia należą:

  • dyplom zawodowy,
  • dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe lub inny równorzędny,
  • świadectwo uzyskania tytułu zawodowego, dyplom uzyskania tytułu mistrza lub inny równorzędny,
  • świadectwo czeladnicze lub dyplom mistrzowski,
  • świadectwo ukończenia szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe,
  • świadectwo ukończenia liceum profilowanego,
  • certyfikat kwalifikacji zawodowej,
  • świadectwo potwierdzające kwalifikację w zawodzie,
  • zaświadczenie o ukończeniu kwalifikacyjnego kursu zawodowego.

Zwolnienie na ww. zasadach jest możliwe, pod warunkiem że nie będzie sprzeciwiał się temu sposób organizacji kształcenia na danym kwalifikacyjnym kursie zawodowym. Może bowiem mieć miejsce sytuacja, gdy układ treści nauczania, jak również rodzaje i rozkład poszczególnych zajęć edukacyjnych będą zróżnicowane w zależności od realizowanego na danym kursie programu nauczania.
Warto też zwrócić uwagę, że w przypadku szkół publicznych liczba słuchaczy uczestniczących w kwalifikacyjnym kursie zawodowym powinna wynosić co najmniej 20 osób. W przypadku szkół niepublicznych mogą zostać oczywiście poczynione inne rozwiązania organizacyjne.

Kursy umiejętności zawodowych

Kolejną formą kształcenia ustawicznego w formie pozaszkolnej, która może być organizowana w niepublicznej szkole prowadzącej kształcenie zawodowe, jest kurs umiejętności zawodowych. Zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt 35a ustawy Prawo oświatowe jest to kurs prowadzony według programu nauczania uwzględniającego:

  • podstawę programową kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego w zakresie jednej jednostki efektów kształcenia wyodrębnionej w ramach kwalifikacji;
  • efekty kształcenia właściwe dla dodatkowej umieję...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników w ramach Otwartego Dostępu.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałów pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy