Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat miesiąca

15 grudnia 2021

NR 90 (Grudzień 2021)

Organizacja wczesnego wspomagania rozwoju dziecka

0 485

Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka, czyli kompleks specjalistycznych zajęć przeznaczonych dla dzieci z zaburzeniami rozwojowymi, organizuje się w celu usprawnienia funkcjonowania i rozwoju dzieci z niepełnosprawnościami i zaburzeniami, a także zapobiegania powstawaniu kolejnych zaburzeń. Wczesnym wspomaganiem rozwoju obejmowane są dzieci niepełnosprawne oraz ich rodziny. Jest ono możliwe od chwili stwierdzenia u dziecka niepełnosprawności do rozpoczęcia nauki w szkole.

Zajęcia wczesnego wspomagania rozwoju dziecka odbywają się na mocy rozporządzenia MEN z dnia 24 sierpnia 2017 r. w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci. Podstawą ustawową do organizowania i prowadzenia wczesnego wspomagania rozwoju jest art. 127 ust. 5 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe. Co ważne, takie zajęcia są dla rodziców bezpłatne. 
Podstawą do objęcia dziecka zajęciami jest opinia o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju, wydawana przez zespół orzekający, działający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej. Zmiana w tym zakresie nastąpiła już kilka lat temu, gdyż poprzednio także niepubliczne poradnie miały prawo do wydawania takich opinii. Obecnie ich działalność ogranicza się albo do prowadzenia samych zajęć, o czym dalej, albo do sporządzania różnego rodzaju diagnoz. 
Zajęcia wczesnego wspomagania rozwoju mogą być organizowane w publicznych i niepublicznych przedszkolach i szkołach podstawowych, w tym specjalnych, innych formach wychowania przedszkolnego, specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych, specjalnych ośrodkach wychowawczych, ośrodkach rewalidacyjno-wychowawczych oraz poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym poradniach specjalistycznych, w których powołano zespół wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Jest ono realizowane w ramach współpracy członków zespołu wspierającego rozwój – lekarzy, pedagoga, psychologa, logopedy, którzy po przeanalizowaniu zgromadzonych dokumentów i informacji o dziecku rozpoznają jego potrzeby edukacyjne.
Wczesne wspomaganie rozwoju obejmuje dzieci i ich rodziny, ponieważ w zajęciach powinni uczestniczyć również opiekunowie dzieci. Jest to oczywiście uzasadnione tym, że mają oni najbliższy kontakt z dzieckiem, a ich współuczestniczenie jest ważnym aspektem całości terapii. Rodzice przecież są wsparciem dla dziecka, a zajęcia umożliwiają lepsze poznanie potrzeb i umiejętności dziecka. Co więcej, niezwykle istotne jest, aby diagnoza zaburzeń odbyła się jak najwcześniej. Przeprowadzone badania wykazują, że najmłodsze dzieci – od okresu niemowlęcego do szóstego roku życia, są najbardziej podatne na postępowania terapeutyczne. 

Dla kogo jest przeznaczone wczesne wspomaganie rozwoju dziecka?

Celem zajęć wczesnego wspomagania rozwoju jest stymulowanie rozwoju psychoruchowego i społecznego najmłodszych. Ich zadaniem jest pobudzenie do aktywności sfer, które nie zostały zaburzone, i usprawnienie tych zaburzonych. Dzięki uczestnictwu w zajęciach WWR dzieci mają szansę rozwoju, umożliwiającą im osiągnięcie określonych umiejętności, zarówno emocjonalnych, poznawczych, jak i fizycznych.
Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka przeznaczone jest dla dzieci ze wszystkimi problemami rozwojowymi. W szczególności te zajęcia przewidziane są dla dzieci:

POLECAMY

  • niesłyszących,
  • niewidzących,
  • z opóźnieniem rozwoju mowy,
  • z niepełnosprawnością intelektualną,
  • z zaburzeniami ze spektrum autyzmu.

Procedura uzyskania opinii

Formalnym warunkiem otrzymania wsparcia jest uzyskanie, na wniosek rodziców, opinii o potrzebie uczestniczenia dziecka w zajęciach. W tym celu rodzice lub prawni opiekunowie dziecka powinni podjąć następujące kroki:

  • zgłosić się do poradni psychologiczno-pedagogicznej,
  • wypełnić wniosek o wydanie opinii,
  • zgłosić się z dzieckiem na badanie do poradni w ustalonym terminie,
  • po otrzymaniu opinii o potrzebie uczestnictwa dziecka w zajęciach – zgłosić się do wybranej placówki prowadzącej takie wspomaganie, np. szkoły, przedszkola, poradni psychologiczno-pedagogicznej.

Wniosek o wydanie opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka i dołączone do niego załączniki mogą mieć formę papierową lub elektroniczną. Można go złożyć osobiście w sekretariacie wybranej poradni, za pośrednictwem poczty lub elektronicznie poprzez platformę ePUAP.
W przypadku potrzeby wydania dziecku jednocześnie opinii i orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, wnioskodawca składa jeden wniosek.
Wskazane jest dołączenie do wniosku pisemnej opinii lub informacji o funkcjonowaniu dziecka sporządzonej przez nauczycieli wychowania przedszkolnego. W przypadku uznania przez zespół orzekający za niezbędne poszerzenia wiedzy o funkcjonowaniu dziecka np. w przedszkolu, do którego ono uczęszcza, zasięga się informacji w placówce, informując o tym wnioskodawcę. Ponadto celowe jest dołączenie do wniosku aktualnych informacji od specjalistów prowadzących z dzieckiem zajęcia terapeutyczne. Inna dokumentacja medyczna, dotycząca np. historii leczenia, orzeczenie o niepełnosprawności, także może być pomocna dla pełnej oceny sytuacji zdrowotnej i rozwojowej dziecka. Komplet dokumentacji niezbędnej do wydania opinii stanowić zatem może: 

  • wniosek, 
  • zaświadczenia lekarskie, 
  • wyniki badania psychologicznego i pedagogicznego, 
  • opinia z przedszkola, 
  • opinie i informacje wydane przez specjalistów prowadzących z dzieckiem zajęcia terapeutyczne, 
  • inna dokumentacja medyczna, 
  • kwestionariusz wywiadu dla zespołu orzekającego. 

Złożony wniosek wraz z dołączoną do niego dokumentacją zostają poddane merytorycznej ocenie zespołu orzekającego. Po uzyskaniu przez zespół orzekający pełnej dokumentacji jego przewodniczący niezwłocznie powiadamia wnioskodawcę o terminie posiedzenia zespołu orzekającego, który będzie wniosek rozpatrywał. Rodzic lub opiekun prawny ma prawo uczestniczyć w posiedzeniu zespołu orzekającego w części dotyczącej swojego dziecka i przedstawić swoje stanowisko. Opinię o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka wydaje się w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia zgromadzenia przez zespół orzekający pełnej dokumentacji. 

Jak organizowane są zajęcia w ramach wczesnego wspomagania?

Zasady prowadzenia zajęć, jak zostało wcześniej wskazane, regulowane są przepisami rozporządzenia MEN z dnia 24 sierpnia 2017 r. w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci. Określa ono, że w skład zespołu wczesnego wspomagania rozwoju wchodzą: pedagog, psycholog, logopeda oraz, w zależności od potrzeb, także inni specjaliści.
Do zadań zespołu należy w szczególności:

  • ustalenie, na podstawie diagnozy poziomu funkcjonowania dziecka zawartej w opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, kierunków i harmonogramu działań podejmowanych w zakresie wczesnego wspomagania i wsparcia rodziny dziecka, uwzględniających rozwijanie aktywności i uczestnictwa dziecka w życiu społecznym oraz eliminowanie barier i ograniczeń w środowisku utrudniających jego funkcjonowanie,
  • nawiązanie współpracy z przedszkolem czy szkołą, do której uczęszcza dziecko, lub innymi podmiotami, w celu zapewnienia spójności wszystkich oddziaływań wspomagających rozwój dziecka,
  • nawiązanie współpracy z podmiotem leczniczym lub, w razie potrzeby, ośrodkiem pomocy społecznej,
  • opracowanie i realizowanie z dzieckiem i jego rodziną indywidualnego programu wczesnego wspomagania, z uwzględnieniem działań wspomagających rodzinę dziecka w zakresie realizacji programu oraz koordynowania działań osób prowadzących zajęcia z dzieckiem,
  • ocenianie postępów oraz trudności w funkcjonowaniu dziecka, w tym identyfikowanie i eliminowanie barier i ograniczeń w środowisku utrudniających jego aktywność i uczestnictwo w życiu społecznym,
  • analizowanie skuteczności pomocy udzielanej dziecku i jego rodzinie, wprowadzanie zmian w programie, stosownie do potrzeb dziecka i jego rodziny, oraz planowanie dalszych działań w zakresie wczesnego wspomagania. 

W ramach zajęć dziecko otrzymuje wsparcie specjalistów w zależności od typu wykrytej niepełnosprawności, gdyż zajęcia WWR mogą być prowadzone z dziećmi m.in. z uszkodzeniami wzroku i słuchu, zaburzeniami koordynacji ruchowej, niepełnosprawnością umysłową, zaburzeniami ze spektrum autyzmu, opóźnieniem rozwoju mowy oraz ogólnym spowolnieniem w rozwoju psychoruchowym.
Jak wspomniano, poza prowadzeniem zajęć terapeutycznych z dzieckiem, specjaliści wspierają również rodziców i opiekunów w ramach realizowanych zajęć. 
Idea wczesnego wspomagania rozwoju zakłada kompleksowość oddziaływań. Dzieci kwalifikowane są do poszczególnych zajęć terapeutycznych adekwatnie do swoich indywidualnych potrzeb i możliwości psychofizycznych, zgodnie z zaleceniami zawartymi w opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju. Celem prowadzonych na zajęciach terapeutycznych oddziaływań jest pobudzanie do rozwoju tych sfer, które nie zostały uszkodzone, i usprawnianie tych, które są zaburzone. Stwarza to szanse na osiągnięcie przez dzieci takich umiejętności fizycznych, poznawczych i emocjonalnych, jakie nie wykształciłyby się lub nie rozwinęły dostatecznie bez specjalistycznych oddziaływań. Podjęcie działań stymulujących dziecko na wczesnym etapie jego rozwoju ma bezpośredni wpływ na osiągnięcie większej niezależności, samodzielności i lepszej jakości życia w dalszych jego okresach. Ofertę i intensywność zajęć dostosowuje się do aktualnych potrzeb rozwojowych dziecka.
Jednostki systemu oświaty, w których powołano zespoły, muszą spełniać warunki określone w przepisach rozporządzenia MEN z dnia 24 sierpnia 2017 r. w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci. Zajęcia terapeutyczne można realizować w podmiotach, w których działają zespoły wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Są to publiczne i niepubliczne przedszkola i szkoły podstawowe, w tym specjalne, inne formy wychowania przedszkolnego, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze, specjalne ośrodki wychowawcze, ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze oraz pora...

Artykuł dostępny dla Prenumeratorów.

Kup dostęp

Przypisy