Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zgodnie z prawem , Otwarty dostęp

9 lutego 2021

NR 82 (Luty 2021)

Problematyczne lekcje WF-u online

21

W związku z organizacją zdalnego nauczania nie zostały wprowadzone jasne regulacje dotyczące odpowiedzialności za uczniów w czasie zajęć. Dyskusyjne pozostają także inne kwestie, np. czy nauczyciel i uczniowie muszą mieć w czasie prezentowania lub wykonywania ćwiczeń włączone kamery lub przesyłać nagrania. Obawy te w praktyce powodują, że niektórzy nauczyciele w większym stopniu realizują w ramach zajęć wychowania fizycznego zadania o charakterze teoretycznym niż praktycznym.

Kto odpowiada za uraz ucznia podczas zdalnych zajęć WF-u?

Udzielenie odpowiedzi na powyższe pytanie nie jest łatwe oraz wymaga prześledzenia kilku rozproszonych i ogólnie sformułowanych przepisów. W pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć, na kim i w jakim zakresie spoczywają obowiązki opiekuńcze.

Do podstawowych zadań organu prowadzącego szkołę należy odpowiedzialność za jej działalność, w tym zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki (art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe). Zasadniczo obejmuje ona odpowiedzialność za wypadki uczniów pozostających pod opieką szkoły w czasie zajęć i przerw międzylekcyjnych w typowych przypadkach stacjonarnej działalności (m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 29 maja 2018 r., I ACa 1269/17, OSA 2018/11/44–64).

Najważniejsze obowiązki dyrektora obejmują sprawowanie opieki nad uczniami oraz wykonywanie zadań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom i nauczycielom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę lub placówkę (art. 68 ust. 1 pkt 3 i 6 ustawy Prawo oświatowe). W czasie ograniczenia funkcjonowania szkół dyrektor szkoły odpowiada za realizację zajęć prowadzonych w zdalny lub inny przyjęty sposób, w tym: określa zasady bezpiecznego uczestnictwa w zajęciach w odniesieniu do technologii informacyjno-komunikacyjnych, wykorzystywanych w danej szkole przez nauczycieli do realizacji zajęć i zakomunikowanych rodzicom oraz uczniom; ustala, we współpracy z nauczycielami, źródła i materiały niezbędne do realizacji zajęć, z których uczniowie mogą korzystać, oraz sposób potwierdzania uczestnictwa uczniów na zajęciach oraz sposób i termin usprawiedliwiania nieobecności uczniów na zajęciach edukacyjnych, a także sposób monitorowania postępów uczniów oraz weryfikacji wiedzy i umiejętności uczniów (§ 1 pkt 3, 4, 8 i 10 rozporządzenia MEN z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19). Szkoła nie jest zwolniona z realizacji podstawy programowej z wychowania fizycznego, natomiast przy ustalaniu zakresu nauczania dyrektor z nauczycielem powinni uwzględnić ograniczenia wynikające ze specyfiki zajęć prowadzonych online (§ 1 pkt 7 lit. e ww. rozporządzenia).

Nauczyciel tego konkretnego przedmiotu powinien dostosować stopień trudności i intensywności ćwiczeń do aktualnej sprawności fizycznej i wydolności uczniów oraz prowadzić zajęcia z zastosowaniem metod i urządzeń zapewniających pełne bezpieczeństwo ćwiczących. 

Z kolei do obowiązków nauczyciela wychowania fizycznego należy rzetelne realizowanie zadań na stanowisku pedagogicznym, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę i wspieranie każdego ucznia w jego rozwoju (art. 6 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela). Nauczyciel tego konkretnego przedmiotu powinien dostosować stopień trudności i intensywności ćwiczeń do aktualnej sprawności fizycznej i wydolności uczniów  oraz prowadzić zajęcia z zastosowaniem metod i urządzeń zapewniających pełne bezpieczeństwo ćwiczących. Uczestnika zajęć uskarżającego się na dolegliwości zdrowotne należy zwalniać w danym dniu z wykonywania planowanych ćwiczeń, informując o tym jego rodziców lub opiekunów (§ 31 ust. 1–3 rozporządzenia MENiS z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach).

Stosowanie powyższych przepisów nie zostało wyłączone ani uzupełnione nowymi regulacjami w związku z prowadzeniem zdalnego nauczania. O ile więc organ prowadzący i dyrektor zachowują obowiązki organizacyjne w zakresie opieki nad uczniami i zapewnienia im bezpieczeństwa, a nauczyciel – w związku z prowadzeniem zajęć wychowania fizycznego, to z powodu braku obecności ucznia i nauczyciela w jednym miejscu niemożliwe jest sprawowanie bezpośredniej opieki nad uczniem.

Zgodnie z art. 95 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą niepełnoletniego dziecka. Należy więc uznać, że w czasie zdalnych zajęć uczeń, który nie znajduje się na terenie szkoły, tylko zazwyczaj w miejscu zamieszkania, podlega bezpośredniej opiece rodzica. W ramach władzy rodzicielskiej rodzic może zdecydować, że w czasie zdalnych lekcji (w tym z wychowania fizycznego) będzie osobiście opiekował się dzieckiem, powierzy to zadanie innej osobie lub nawet pozostawi dziecko samo w domu. Dotyczy to także opiekunów prawnych ucznia.

Ustalanie przyczyn i osób odpowiedzialnych za wypadek ucznia

Z cytowanych regulacji wynika, że podczas zajęć online z wychowania fizycznego opieka nad uczniami jest rozłożona pomiędzy organ prowadzący, dyrektora i nauczyciela oraz – jednocześnie – rodziców lub opiekunów prawnych. Nadal zasadą ogólną pozostaje odpowiedzialność organu prowadzącego za uraz ucznia podczas lekcji online, ale zachowanie ucznia lub rodzica mogą tę odpowiedzialność niekiedy wyłączyć.

W celu zapewnienia pełnego bezpieczeństwa uczniowi konieczna zazwyczaj będzie współpraca szkoły (zwłaszcza nauczyciela WF-u) z dzieckiem oraz jego rodzicami. Polecając wykonanie ćwiczeń, nauczyciel powinien wziąć pod uwagę wiek, stan zdrowia, kondycję i możliwości ucznia, wybrać zadania możliwe do samodzielnego wykonania bez korzystania chociażby z pomocy innej osoby oraz najlepiej także zapytać o samopoczucie (zdrowie) dziecka. Z rodzicem należałoby ustalić, czy w domu jest odpowiednia wolna powierzchnia do ćwiczeń, jaki jest rodzaj podłóg, jakie obuwie i strój uczeń powinien włożyć. Gdyby konieczne było korzystanie z jakichś akcesoriów lub sprzętów, których adekwatności nauczyciel może nie być w stanie zweryfikować, należałoby wybierać powszechnie dostępne w domach przedmioty, przekazując jasne informacje, jakie warunki muszą być spełnione, aby były one adekwatne i bezpieczne. Przykładowo, jeśli konieczne jest korzystanie z krzesła, nauczyciel powinien wyraźnie przekazać, że mebel nie może być składany, obrotowy, uszkodzony, niestabilny itp., gdyż w przeciwnym razie nie może być użyty do treningu. Wskazane byłoby, aby w czasie wykonywania ćwiczeń przez ucznia obecny był rodzic lub inny opiekun, natomiast nauczyciel nie może tego wymagać, gdyż naruszyłby władzę rodzicielską. Z racji specyfiki zdalnych zajęć i potencjalnych utrudnień w komunikacji nauczyciel powinien precyzyjnie i jasno przekazywać uczniowi i rodzicowi wszystkie informacje niezbędne do wykonywania ćwiczeń, a także mówić o potencjalnych skutkach nieprzestrzegania jego poleceń i wytycznych; dotyczy to zarówno sytuacji, gdy uczeń samodzielnie wykonuje zadania (ewentualnie pod opieką rodzica lub innej osoby), jak i gdy nauczyciel ma z nim bezpośredni kontakt (i być może także z opiekunem).

W przypadku zaniedbania tych obowiązków, gdyby uczeń uległ wypadkowi, odpowiedzialność będzie ponosił organ prowadzący, zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe. Z kolei organ prowadzący nie odpowie za szkody poniesione przez ucznia, gdyby wynikały w szczególności wyłącznie z jego zachowania lub braku nadzoru ze strony ro...

Artykuł dostępny dla Prenumeratorów.

Kup dostęp

Przypisy