Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat miesiąca

9 maja 2022

NR 93 (Marzec 2022)

Zakładanie nowej niepublicznej placówki oświatowej i zmiany w ewidencji

0 299

Obecny okres to najwyższy czas, by z myślą o założeniu nowej placówki, szkoły czy przedszkola przystąpić do konkretnych działań. Harmonogramy determinowane są przecież w dużym stopniu możliwością uzyskania dotacji, a terminy określone w przepisach prawa wyznaczają konkretny kalendarz działań.

Ramy prawne tworzenia i prowadzenia jednostek oświatowych określa ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, która w art. 8 stanowi, że szkoły i placówki, zarówno jednostki publiczne, jak i niepubliczne, mogą być prowadzone przez jednostkę samorządu terytorialnego, inną osobę prawną albo osobę fizyczną, przy czym JST mogą zakładać i prowadzić wyłącznie szkoły i placówki publiczne. 
Szczegółowe regulacje dotyczące niepublicznych jednostek oświatowych zawarte zostały w rozdziale 8, zatytułowanym Szkoły i placówki niepubliczne. Artykuł 168 ust. 1 powtarza, że osoby prawne i osoby fizyczne mogą zakładać szkoły i placówki niepubliczne po uzyskaniu wpisu do ewidencji prowadzonej przez JST obowiązaną do prowadzenia odpowiedniego typu publicznych szkół i placówek. 

Zapamiętaj!
Powyższy przepis reguluje dwie istotne kwestie:

POLECAMY

  • tzw. organem prowadzącym (a ściślej, osobą prowadzącą) mogą być jedynie osoby fizyczne oraz osoby prawne, co wyklucza pewne podmioty gospodarcze z grona prowadzących, 
  • warunkiem prowadzenia tej działalności jest uzyskanie wpisu do właściwej ewidencji. 

Harmonogram działań

Prawo oświatowe określa, że wpis do ewidencji winien być dokonany w ciągu 30 dni od daty zgłoszenia, po czym z urzędu doręcza się zgłaszającemu zaświadczenie o wpisie do ewidencji, a kopię zaświadczenia przekazuje właściwemu kuratorowi oświaty oraz organowi podatkowemu. Należy jednak pamiętać, że określone w ten sposób terminy nie zawierają ewentualnego czasu na uzupełnienie przez stronę wniosku lub naprawienie błędów czy uchybień. Niestety, w praktyce zdarza się to często, choć nie zawsze wskazywane przez urzędy uchybienia są prawdziwe czy istotne. Wiele zastrzeżeń potrafią budzić przepisy statutu. Ponieważ nie ma jednego, powszechnie obowiązującego wzorca, każda osoba prowadząca sporządza statut na własne potrzeby, ale także każdy urzędnik w organie ewidencyjnym ocenia go według swojego uznania, które nie zawsze jest poparte solidną wiedzą i doświadczeniem. Dlatego tak często natrafia się na uwagi do statutu i żądanie wprowadzenia w nim zmian. Łatwiej jest, gdy wcześniej statut przejdzie pozytywną weryfikację przez kuratorium w toku uzyskania pozytywnej opinii dla placówki. 

Zapamiętaj!
Czas na uzupełnienie wniosku lub usunięcie błędów nie jest wliczany w okres 30 dni na dokonanie wpisu, czyli w praktyce okres ten ulega przedłużeniu o ten czas, co może mieć poważne konsekwencje finansowe. 

Niezależnie od wniosku o wpis placówki do ewidencji placówek oświatowych należy bowiem złożyć wniosek o udzielenie dotacji na rok kolejny. Tym kolejnym rokiem jest rok budżetowy, czyli kalendarzowy, rozpoczynający się od 1 stycznia. 
Zgodnie z przepisami ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, wniosek taki należy złożyć najpóźniej do 30 września roku poprzedzającego rok, na który dotacja ma być udzielona. Gmina musi bowiem ująć dotację w budżecie na rok kolejny, stąd konieczne jest powiadomienie gminy o planowanym uruchomieniu placówki. We wniosku takim należy podać prognozowaną liczbę uczniów w szkole czy przedszkolu. Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych w art. 33 ust. 1 w przypadku nowo rejestrowanych jednostek rozstrzyga, że placówki wychowania przedszkolnego, szkoły i placówki, które rozpoczynają działalność po 
30 września danego roku, muszą uzyskać do 30 września wpis do ewidencji. Są one jednocześnie zwolnione od obowiązku przekazania danych do systemu informacji oświatowej na 30 września tego roku, z oczywistych względów, gdyż jeszcze nie funkcjonują. 
W praktyce powyższe oznacza, że cały proces inwestycyjny należy zakończyć najpóźniej w sierpniu danego roku, aby w maksymalnym terminie 30 dni od złożenia wniosku (najlepiej złożyć go jeszcze w sierpniu) uzyskać wpis do ewidencji. Przekroczenie bowiem terminu 30 września skutkować będzie brakiem dotacji na cały kolejny rok. 

Zapamiętaj!
Ponieważ wniosek składany jest na kolejny rok, zatem otrzymanie dotacji możliwe jest dopiero od stycznia roku następnego. W konsekwencji szkoły czy przedszkola są skazane na działanie co najmniej cztery miesiące bez dotacji. Konieczne jest więc zadbanie o odpowiednią rezerwę finansową, która pomoże przetrwać ten najtrudniejszy okres działalności.

Przepisy ustawy umożliwiają jednak także wcześniejsze uzyskanie dotacji, gdyż zgodnie z art. 33 ust. 4 na wniosek organu prowadzącego odpowiednio przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę lub placówkę, organ wykonawczy JST właściwej do udzielenia dotacji może wyrazić zgodę na odstąpienie od terminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 (czyli wniosku do 30 września), lub na udzielenie dotacji w terminie wcześniejszym niż od początku następnego roku budżetowego w przypadku nieprzekazania informacji i danych, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2 (wniosek oraz informacje w SIO).
Regulacja ta umożliwia zarówno ubieganie się o zgodę na przekroczenie terminu 30 września do złożenia wniosku o dotację, co może mieć miejsce przy późniejszym uzyskaniu wpisu, jak i na udzielanie dotacji nie od początku roku następnego, a już wcześniej, np. od września danego roku, gdy placówka zaczyna działalność. Należy jednak pamiętać, że jest to uznaniowa decyzja wójta czy burmistrza, która zwykle jest podyktowana możliwościami budżetowymi gminy oraz – nie ma co ukrywać – chęcią lub niechęcią organów do otwierania na swoim terenie nowych jednostek niepublicznych. 

Zapewnienie odpowiednich warunków do prowadzenia placówki oświatowej

Podstawową kwestią przy tworzeniu nowej szkoły czy nowego przedszkola jest zapewnienie odpowiedniej bazy lokalowej. Nie każdy bowiem lokal czy nieruchomość nadają się, zarówno fizycznie, jak i pod względem wymagań prawnych, do prowadzenia działalności oświatowej. 
Na tym etapie można zarówno popełnić wiele błędów, jak i przed błędami się ustrzec. Personel czy dokumenty prawne, jak statut czy umowy, są łatwe do zmiany, ale wybór odpowiedniej lokalizacji, spełniającej nie tylko potrzeby praktyczne samej placówki, ale też wymagania prawne i budowlane, determinuje, czy w ogóle nowa szkoła lub nowe przedszkole powstaną w tym miejscu. 
Jeżeli na nieruchomości stoi już budynek, to jego przydatność będzie zależeć od tego, jaki jest obecny status użytkowania obiektu i wydanego pozwolenia na użytkowanie, czy został on oddany jako obiekt oświatowy. Przeznaczenie danego budynku określa decyzja o pozwolenie na użytkowanie, względnie projekt budowlany, jeżeli dany obiekt budowlany nie podlegał wymogom uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Dokumenty w tym zakresie są przechowywane przez Starostwo Powiatowe. Ponadto dokumenty takie posiada zwykle właściciel lub zarządca nieruchomości. Gdy przeznaczenie obejmuje działalność oświatową, można w zasadzie bez większych komplikacji przystępować do dalszych etapów.

Zapamiętaj!
Jeżeli wybrany obiekt jest „prawnie” dostosowany do pełnienia funkcji oświatowych, to spełnia także, albo powinien spełniać, wymagania techniczno-budowlane. Uzyskanie pozostałych pozwoleń i rozpoczęcie działalności w tym miejscu będzie wówczas relatywnie proste. 

Jeśli jednak budynek nie ma pozwolenia na użytkowanie jako oświatowy, to jego dostosowanie wymagać będzie szeregu działań, które mogą okazać się przede wszystkim bardzo czasochłonne, i w efekcie można nie zakończyć procedury otwarcia do terminu, który umożliwi uzyskanie dotacji na kolejny rok. Trzeba bowiem przejść procedurę zmiany sposobu użytkowania, szczególnie gdy budynek jest przeznaczony na cele mieszkaniowe, a nawet na usługi, ale o innym charakterze. 
Przed przystąpieniem do dalszych etapów zakładania placówki należy sprawdzić, czy zgodnie z prawem wolno otworzyć szkołę czy przedszkole w wybranej lokalizacji. Podstawowym dokumentem, jaki determinuje możliwości działania na danym obszarze, jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Dlatego w pierwszej kolejności należy dokonać jego sprawdzenia w urzędzie gminy (miasta), gdzie ma zostać zlokalizowana nasza jednostka oświatowa. 

Zapamiętaj!
Jeżeli plan zagospodarowania przestrzennego jest uchwalony i przewiduje na danym terenie funkcję oświatową (lub usługową z dopuszczeniem usług publicznych, jak oświatowe), można przyjąć, że jej prowadzenie, czy to w obiekcie nowo wybudowanym, czy istniejącym, będzie możliwe. 

Oczywiście należy spełnić także szczegółowe wymagania techniczno-budowlane. Konieczna będzie zmiana przeznaczenia budynku, ale odpowiednie zapisy planu, albo co najmniej studium do planu, znakomicie sprawę ułatwią i umożliwią uzyskanie zmiany sposobu użytkowania i nowego pozwolenia. 

Zapamiętaj!
Jeżeli natomiast plan nie przewiduje funkcji oświatowych na danym terenie, to praktyczne możliwości jego szybkiej zmiany są bardzo ograniczone, a procedury trwają nawet latami. 

Gdy zmiana planu nie wchodzi w rachubę, trzeba pomyśleć o zmianie lokalizacji. Bo nawet jeśli gmina skłonna jest dokonać zmiany planu, cały proces planistyczny potrwa kilka lat i otwarcie placówki w tym roku będzie niewykonalne. 
Jeśli natomiast w danej gminie na wybranym obszarze nie został uchwalony plan zagospodarowania przestrzennego, istnieje możliwość i konieczność wystąpienia o wydanie warunków zabudowy dla tego miejsca. Jest to tzw. wuzetka, a nazwa pochodzi od skrótu W-Z (warunki zabudowy). W razie braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego taka decyzja określa, czy i co można wybudować na danej nieruchomości. Jeśli dla wybranego miejsca warunki nie zostały jeszcze wydane, inwestor powinien wystąpić o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, wnosząc we wniosku, aby decyzja ta przewidywała możliwość prowadzenia na nieruchomości niepublicznej jednostki oświatowej. Łatwiej jest uzyskać W-Z, gdy dla obszaru sporządzone jest już studium do planu. 
Zakładając, najkorzystniej dla inwestora, że w budynku nie wymaga się zmian, skutkujących koniecznością uzyskania pozwolenia na budowę, można przejść uproszczoną procedurę zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania. Mając komplet dokumentów architektonicznych, składa się wniosek do wydziału architektury danego starostwa powiatowego lub miasta na prawach powiatu. Urząd ma 30 dni na wydanie decyzji o sprzeciwie w stosunku do zmiany sposobu użytkowania. W braku sprzeciwu w tym terminie uznaje się, że starostwo udzieliło zgody, co pozwala na realizację inwestycji. Jeżeli zmiana sposobu użytkowania wymaga przeprowadzenia robót budowlanych, dla których potrzebne jest zgłoszenie budowy, to urząd zajmując się zgłoszeniem zmiany sposobu użytkowania, od razu zastosuje przepisy dotyczące zgłoszenia budowy, zgodnie z art. 30 ust. 2–4 ustawy Prawo budowlane. 

Zapamiętaj!
Dostosowanie budynku, w którym dotychczas nie prowadzono działalności edukacyjnej, może okazać się niezwykle czasochłonne i skomplikowane. Wszystko to pokazuje, że – gdy chcemy relatywnie szybko zakończyć proces tworzenia nowej placówki, należy szukać i wybierać takie obiekty, które spełniają te wymogi, a w praktyce najlepiej te, które już jako obiekty oświatowe służyły. 

Wpis do ewidencji niepublicznych jednostek oświatowych – wymagania i pułapki

Jak zaznaczono na wstępie, warunkiem koniecznym do założenia i prowadzenia niepublicznej jednostki oświatowej, szkoły, przedszkola albo placówki jest uzyskanie wpisu do ewidencji tych jednostek, prowadzonej przez JST obowiązaną do prowadzenia odpowiedniego typu publicznych szkół i placówek.
Zakładanie i prowadzenie publicznych przedszkoli, w tym z oddziałami integracyjnymi lub specjalnymi, przedszkoli integracyjnych i specjalnych oraz innych form wychowania przedszkolnego, szkół podstawowych, w tym integracyjnych oraz z oddziałami integracyjnymi lub specjalnymi, z wyjątkiem: szkół podstawowych specjalnych, szkół artystycznych oraz szkół przy zakładach karnych, szkół w zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich, należy do zadań własnych gmin, wobec czego jednostkami prowadzącymi ewidencję dla takich samych niepublicznych jednostek jest gmina (lub miasto).
Powiaty z kolei są jednostkami ewidencyjnymi dla szkół podstawowych specjalnych, szkół ponadpodstawowych, w tym integracyjnych oraz z oddziałami integracyjnymi lub specjalnymi, szkół sportowych i mistrzostwa sportowego oraz placówek wymienionych w art. 2 pkt 3–8 ustawy Prawo oświatowe, z wyjątkiem szkół i placówek o znaczeniu regionalnym i ponadregionalnym.
Szczegółowe wymagania dotyczące wpisu do ewidencji znajdują się w art. 168, w szczególności w ust. 4, określającym zawartość zgłoszenia do ewidencji i wymagane dokumenty. Przypomnieć należy, że zgłoszenia do ewidencji dokonuje się w JST, czyli w gminie lub powiecie, na której terenie znajduje się rejestrowana placówka. 

Zapamiętaj!
Powyższe jest ważne w tym znaczeniu, że lokalizacja oznacza nie tylko siedzibę tej jednostki oświatowej, ale także każde miejsce prowadzenia zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, co może mieć znaczenie w przypadku choćby szkół dla dorosłych, realizujących nauczanie w wielu lokalizacjach (jak wynajmowane obiekty szkół publicznych), a także lokalizacji filialnych, gdyż zgodnie z obecnymi przepisami inne lokalizacje muszą znajdować się na terenie tej samej JST, dokonującej wpisu do ewidencji. 

Krąg podmiotów, które mogą zakładać i prowadzić niepubliczne placówki, obejmuje osoby fizyczne i prawne. Według przepisów prawa cywilnego osobą prawną jest taka jednostka, której przepisy przyznają osobowość prawną. Do nich należą takie podmioty, jak stowarzyszenia, fundacje, ale też szkoły wyższe, powstałe na mocy specjalnych ustaw. Natomiast kłopot może wyniknąć w przypadku...

Artykuł dostępny dla Prenumeratorów.

Kup dostęp

Przypisy