Dołącz do czytelników
Brak wyników

Organizacja pracy placówki

25 listopada 2021

NR 89 (Listopad 2021)

Jak organizować zajęcia doradztwa zawodowego w odpowiedzi na wyzwania nowoczesnego rynku pracy?

0 100

Poszukując optymalnych rozwiązań pozwalających na organizację efektywnych zajęć z doradztwa zawodowego w szkole, należy mocno osadzić je w warunkach, które stwarza współczesny postpandemiczny rynek pracy. Dlatego tak istotne jest, aby nowoczesna szkoła podjęła wyzwanie kształtowania zintegrowanych działań doradczych. Jak to zrobić, wykorzystując potencjał całej kadry pedagogicznej?

Nowoczesna szkoła to przestrzeń, w której uczniowie mają możliwość nabywania, rozwijania i doskonalenia kompetencji kluczowych na wszystkich etapach edukacji. Oznacza to między innymi, że w czasie edukacji i wychowania kształtują w szkole nie tylko umiejętności ogólnoprzedmiotowe, lecz także umiejętności osobiste, społeczne i zawodowe. W obecnej sytuacji kompetencje te również pozwalają im na samodzielne radzenie sobie z nieoczywistą rzeczywistością kształtowaną od miesięcy przez pandemię. 

Budowanie współczesnej ścieżki kariery edukacyjnej i zawodowej w cieniu COVID-19 wymaga dużej elastyczności zarówno ze strony uczniów, czyli potencjalnych pracowników, i ich rodziców, jak i przyszłych pracodawców oraz organizacji związanych z rynkiem pracy. Szkoła musi zatem optymalnie dopasowywać swoje działania oraz narzędzia, którymi dysponuje, do bieżących realiów społeczno-gospodarczych.

POLECAMY

Obecnie to nie uczniowie i ich rodzice muszą dopasować się do szkolnych programów, lecz programy i ich autorzy powinni dostosować się do młodych ludzi i ich potrzeb rozwojowych w obszarze zawodowym. Poradnictwo zawodowe powinno cechować holistyczne podejście i obejmować różne sfery oddziaływania przy równoczesnym zaangażowaniu całej kadry pedagogicznej szkoły, nie tylko doradcy zawodowego. 

Przyjęło się, że cała odpowiedzialność za doradztwo zawodowe w szkole spoczywa na barkach jednego specjalisty. Tymczasem o sukcesie doradztwa decyduje współpraca całego zespołu kadry pedagogicznej, podejmującego przemyślane, celowe, długofalowe działania. Powinny one wynikać bezpośrednio z przeprowadzonej diagnozy potrzeb uczniów, ich najbliższego środowiska, a następnie trendów na rynku pracy. 

To nie uczniowie i ich rodzice muszą dopasować się  do szkolnych programów, a programy i ich autorzy powinni dostosować się do młodych ludzi i ich potrzeb rozwojowych  w obszarze zawodowym. Poradnictwo zawodowe powinno cechować holistyczne podejście i obejmować różne sfery oddziaływania przy równoczesnym zaangażowaniu całej kadry pedagogicznej szkoły, nie tylko doradcy zawodowego. 

Korelacja tak wielu różnorodnych elementów wymaga zaangażowania oraz znacznego nakładu pracy, dlatego może demotywować. Jednak szyte na miarę potrzeb konkretnej szkoły, a nie powielane z krążących w sieci gotowców autorskie programy doradztwa zawodowego przyczyniają się do podniesienia jakości pracy szkoły oraz bezpośrednio przekładają się na osiągane przez uczniów sukcesy edukacyjne i zawodowe. 

Wyzwania nowoczesnego rynku pracy 

Wybuch pandemii COVID-19 wszystko zmienił – przyspieszył pewne procesy, wymusił określone zmiany oraz zamknął drogę powrotu do rzeczywistości sprzed epidemii. Trudno znaleźć przestrzeń, w której wirus nie dokonałby spustoszenia albo rewolucji. To stanowczo za wcześnie na ostateczne analizy skutków pandemii, jednak pewne tendencje są widoczne gołym okiem. Można pokusić się o rachunek zysków i strat w pewnych obszarach. 

Spowodowane przez pandemię przemiany na rynku pracy dla jednych okazały się dobre, a dla innych złe. Pewne branże straciły, inne zyskały. Przeniesienie wielu z nich do sieci i rezygnacja z trybu stacjonarnego na rzecz mobilności to jedno z kluczowych wyzwań nowoczesnego rynku pracy. Drugim są – wprowadzone na szeroką skalę – zdalna praca oraz edukacja. 

Śmiało można powiedzieć, że znaczący skok rozwojowy dotknął edukację w jej formalnym oraz pozaformalnym obszarze. Szybka digitalizacja, model kształcenia na odległość, e-materiały, interaktywne platformy edukacyjne, mobilne narzędzia i aplikacje – to tylko wybrane elementy, które jeszcze przed pandemią były w edukacji wykorzystywane bardzo rzadko. To, co na początku pandemii wydawało się ograniczeniem nie do pokonania, zaledwie po kilku miesiącach okazało się niewyczerpanym źródłem możliwości. 

Kolejny przykład to e-commerce, w którym zapotrzebowanie na pracowników gwałtownie wzrosło, aby spaść z kolei w branży spożywczej i gastronomii. Mniej odporni na pandemię byli specjaliści w wolnych zawodach, bardziej odporne okazały się publiczne służby zatrudnienia. Te i inne tendencje kształtują obecnie rynek pracy, w którym pracownicy będą poszukiwali stabilniejszego zatrudnienia w niepewnych czasach. 

Upowszechniło się nawet określenie „zawody wirusoodporne”. Okazuje się, że im bardziej ścisły kierunek, tym większa odporność na COVID-19. Mowa tutaj głównie o zawodach informatycznych, technicznych, inżynierskich, telekomunikacyjnych, elektronicznych i matematycznych. Kolejne kryzysy związane z lockdownem wygenerowały zapotrzebowanie na cyfryzację innych zawodów. Dzięki wprowadzonym innowacjom na atrakcyjności zyskały branże, które dotychczas niekoniecznie cieszyły się dużą popularnością. 

O sukcesie doradztwa decyduje współpraca całego zespołu kadry pedagogicznej, podejmującego przemyślane, celowe, długofalowe działania. Powinny one wynikać bezpośrednio z przeprowadzonej diagnozy potrzeb uczniów, ich najbliższego środowiska, a następnie trendów na rynku pracy. 

Rzeczywistość pandemiczna zmienia zapotrzebowanie na określone grupy zawodów – pogrąża jedne branże, tworzy inne, a kolejne modyfikuje; przenosi towary i usługi do sieci, ale także wpływa na kształtowanie postaw pracowników do pracy. Szczególne znaczenie ma to w przypadku młodych ludzi, którzy dopiero zaczynają swoją przygodę na rynku pracy albo w niedługim czasie podejmą zatrudnienie.

Doradztwo zawodowe jako wartość w szkole

Na samym początku, przed podjęciem jakichkolwiek rozważań związanych z doradztwem zawodowym w edukacji, musimy uczciwie odpowiedzieć sobie na kluczowe pytanie: „Jaką wartość mają zajęcia doradztwa zawodowego w szkole?”. Czy są marginalizowane, czy traktowane obojętnie? A może poświęca się im nazbyt dużo uwagi? Tak dużo, że dzięki skrupulatnemu dopełnianiu formalności całkowicie zatraca się ich sens? 

Oczekiwania są duże, a realia współczesnej szkoły nie zawsze pozwalają na ich spełnienie. Brakuje specjalistów, sal lekcyjnych, gabinetów, szkoła nie dysponuje godzinami oraz pomocami dydaktycznymi, jest coraz mniej pomysłów, motywacji i zainteresowania. Organizacyjnie też jest trudno: zapchane plany lekcji, hybrydowe/zdalne zajęcia, nauczyciele łączący etaty lub powracający do zdrowia na zwolnieniu lekarskim albo kwarantannie…

Na tym etapie rozważań widać już, że przeważnie więcej jest przeciwności i problemów niż korzyści wynikających z prowadzenia zajęć doradczych w szkole. W jaki sposób zatem organizować zajęcia doradztwa zawodowego w szkole w odpowiedzi na wyzwania stawiane przez nowoczesny rynek pracy? 

Pomocne w poszukiwaniu skutecznych rozwiązań w tym zakresie może okazać się odwołanie do podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej. Wczytawszy się w nie uważnie, możemy zaprojektować co najmniej cztery bloki aktywności. 

Pierwsze działanie wiąże się ze wspomaganiem przez szkołę wychowawczej roli rodziny. Realizacja zadań programu wychowawczo-profilaktycznego pozwala na zaangażowanie w procesy doradcze rodziców m.in. poprzez pedagogizację, prowadzenie warsztatów, konsultacji i tym podobne inicjatywy. Dru...

Artykuł dostępny dla Prenumeratorów.

Kup dostęp

Przypisy